10- BÂB: MİT MİNİN SIRTI EZÂ ETMEKTEN KORUNMUŞTUR ANCAK ÜZERİNE VÂCİB OLMUŞ BİR HADD'DE YÂHUD KUL HAKKINDA KORUNMAZ

14-.......Abdullah ibn Umer (R) şöyle demiştir: Rasûlullah (S)
Veda Haccı'nda (Minâ'da Nahr günü yaptığı hutbesind e):

18 Başlığa uygunluğu "Dünyâda ikaaba uğratılırsa bu ikaab ona keffârettir" sözünden alınır.

Ubâde ibnu's-Sâmit, Birinci Akabe gecesinde bey'at eden oniki nakîbden biridir. Bu ilk Akabe gecesinde olan bey'attir ki, ona el-Mümtehme: 10. âyetin-deki bey'at şartlarının aynı ile vâki' olduğundan "Bey'atu'n-Nisâ" denilmiştir. Bu şartlarla mükellef olmakta erkekler ve kadınlar müsâvîdir. İkinci Akabe'de ise Ensâr, evlâd ve ıyâllerini nasıl müdâfaa ve himaye ederlerse Rasûlullah'ı da öylece müdâfaa ve himaye eylemek üzere bey'at etmişler ve ahidlerin i hakkıyle îfâ ederek kendileri nden sonra tâ kıyamete kadar islâm'a girmiş ve girecek olanlara veliyy-i ni'met (yânî en büyük ni'metin sahihleri) olmuşlardır. Allah onlardan razı olsun!
—  "Dikkat edin! Hürmetçe en büyük bilmekte olduğunuz ay hangisidi r?" buyurdu.
Sahâbîler:
—  Bu hacc ayımız değil mi? dediler. Rasûlullah:
—  "Hürmetçe en büyük bilmekte olduğunuz belde hangisidi r?" buyurdu.
Sahâbîler:
—  Bu Mekke beldemiz değil mi? dediler. Rasûlullah:
—  "Hürmetçe en büyük bilmekte olduğunuz gün hangisidi r?" buyurdu.
Sahâbîler:
—  Bu hacc günlerimiz değil mi? dediler. (Bu mukaddime den sonra) Rasûlullah:
—  "Şübhesiz ki Allah Tebâreke ve Taâlâ sizlere bu ayınızda, bu beldenizd e, bu gününüzün haram olduğu gibi (birbirini ze) kanlarınızı, mallarınızı, namuslarınızı haram kılmıştır (bunlar her türlü tecâvüzden korunmuştur). Ancak bir hakk karşılığında olmak müstesnadır. Dikkat edin! Bunları sizlere tebliğ ettim mi?" buyurdu.
Bu soruyu Rasûlullah üç kerre sordu. Sahâbîler her defasında O'na:
—  Evet, tebliğ ettin! diye cevâb veriyorla rdı. Sonra Rasûlullah:
—  "Sizlere yazık -yâhud: Sizlere veyl olur-; sakın benden sonra birbirler inizin boyunlarına vuracak surette birbirler inizi küfre nisbet edip de kıtali halâl saymaya dönmeyin -yâhud: Fiillerin iz birbirler inin boyunlarına vuran kâfirlerin fiillerin e benzemesi n-!" buyurdu 19.

19 Başlığa uygunluğu "Şübhesiz Allah Taâlâ sizlere kanlarınızı, mallarınızı, namuslarınızı birbirini ze haram
kılmıştır "sözünden alınır. Bunun beyânı şudur: Mü'minin kanı, malı, ırzı diğer mü'min için korunmuştur, hiçbir kimseye onu mübâh saymaya kalkışması halâl olmaz. Ancak bir hakk karşılığı olmak müstesna.
"Birbirini zin boyunlarına vuracak kâfirlere dönmeyiniz" sözünün ma'nâ-sı hakkında yedi görüş vardır:
*  Bu, haksız olarak onu halâî sayan hakkında bir küfürdür.
*  Murâd ni'mete ve İslâm hakkına nankörlüktür.
*  Bu kişiyi küfre yaklaştırır ve onu küfre götürür.
*  Bu, kâfirlerin fiilleri gibi bir fiildir.
* Murâd hakîkî küfürdür, bunun ma'nâsı da: Kâfirler olmayınız, fakat müs-Iümânlar olarak devam ediniz, demektir.
* Bunu Hattâbî ve diğerleri nakletti: Murâd silâh ile kâfir olmaya, kâfirler olmaya çalişmayınız'dır. el-Ezherî: Silâh kuşanan kimseye kâfir denilir, demiştir.
* Bunun ma'nâsı: Birbirini zi küfre nisbet edip de birbirini zle kıtal yapmayı

11- Allah'IN TA'YÎN ETMİŞ OLDUĞU HADDLERİ UYGULAYIP YERİNE GETİRMEK VE Allah'IN HARAMLARI NA SAYGISIZL IK EDENLERDE N İNTİKAAM ALMAK BABI

15-.......Âişe (R) şöyle demiştir: Peygamber (S) dünyâ işlerinde iki iş arasında muhayyer kılındığında, o iş günâh olmadığı müddetçe, muhakkak onların en kolay olanım tercîh ederdi. Eğer o işler günâh nev'inden olurlarsa, Peygamber onların ikisinden de insanların en uzak bulunanı olurdu. Allah'a yemîn ederim ki, O, kendisine getirilen hicbirşeyde kendi nefsi için asla intikaam almazdı. O ancak Allah'ın haramlarının parçalanıp hürmetsizlik edilmesin de Allah için (öfkelenir) intikaam alırdı 20.

12- HADDLERİN (İÇTİMAÎ MEVKİİ YÜKSEK OLAN) ŞERÎFE DE (İÇTİMAÎ MEVKİİ AŞAĞI OLAN) HAKİRE DE MÜŞÂVI OLARAK UYGULANIP YERİNE GETİRİLMESİ BABI

halâl saymaya kalkmayın demektir.
Bu görüşlerin en zahir olanı dördüncü görüştür. Bunu en-Nevevî söyledi. Kaadı Iyâd da bunu tercîh eyledi... (Aynî). 20 Hadîsin bir rivayeti "Peygamber'in sıfatı bâbı"nda da geçti.

16-.......Bize el-Leys, İbn Şihâb'dan; o da Urve'den; o da Âi-
şe(R)'den şöyle tahdîs etti: Usâme, Kureyş'in Mahzum soyuna men-sûb olup hırsızlık yapmış bir kadın hakkında (şefkat için) Peygam-ber(S)'le konuşmuştu. Bunun üzerine Peygamber: "Sizden evvelki ümmetler ancak şundan helak olmuşlardır: onlar haddi (yânî cezayı) hakir kimseye uygular idiler de şerefli olan kimseyi terkederl erdi. Nefsim elinde olan Allah'a yemin ederim ki, eğer (Muhammed'in kızı) Fâîıma bu işi yapmış olaydı, muhakkak onun elini de keserdim" buyurdu 2I.

13- DEVLET BAŞKANINA (Y&HUD ONUN VEKİLİ OLAN HÂKİME) YÜKSELTİLDİĞİ ZAMAN, ŞER'Î BİR CEZA HAKKINDA ŞEFAAT ETMENİN ÇİRKİNLİĞİ BABI

17-.......Bize el-Leys, İbn Şihâb'dan; o da Urve'den; o da Âi-
şe(R)'den şöyle tahdîs etti (Âişe şöyle demiştir): Kureyş'in Mahzûm soyundan olup da hırsızlık etmiş bulunan bir kadının durumu, Ku-reyş'e haylî üzüntü vermişti. Onlar:
— Bu kadını cezadan afv hususunda Rasûlullah ile kim konuşabilir? Bu hususta kelâm etmeye Rasûlullah'ın sevgilisi olan Usâme'-den başka kim cesaret edebilir ki? dediler.
Nihayet Usâme, bu hususta Rasûlullah ile konuştu. Bunun üzerine Rasûlullah (S):

21 Hadîsin birer rivayeti Isrâîl oğulları ve Menâkıb'da da geçmişti. Müslim de bunu Hudûd'da getirdi.

—  "Allah'ın ta'yîn ettiği cezalarda n bir ceza hususunda şefaat mi ediyorsun?" buyurdu.
Sonra ayağa kalkıp bir hitabe yaparak şöyle dedi:
—  "Ey insanlar! Sizden evvelki (ümmet)ler ancak şu sebebden sapmışlardır: Onlar aralarında şerefli bir kimse çaldığı zaman onu bırakırlardı da zayıf olan çaldığı zaman ona ceza uygularla rdı. Allah 'a yemîn ediyorum ki, eğer Muhammed'in kızı Fâtıma çalmış olaydı, muhakkak onun elini de keserdim!"11.

14- YÜCE Allah'IN ŞU KAVLİ BABI:

'Erkek hırsızla kadın hırsızın -o işlediklerine bir karşılık ve ceza ve Allah'tan (insanlara) ibret verici bir ukubet olmak üzere- ellerini kesin!... "(ei-Mâide: 38)23.

22 Usâme, Peygamber'in yüksek sevgisine güvenerek hırsızlık cezasının affı için hiç kimsenin cesaret edemediği
bir şefaatte bulunmuştu. Bu kadın, Fâtıma bintu Esved idi ki, Mekke'nin fethi günü yüksek içtimaî mevkiine güvenerek ganimet malından kıymetli mücevherler çalmıştı. Bu hırsızlık yayılıp duyulunca, Kureyş bunun şer'î cezadan affı çârelerini aramaya başlamış ve şefaat için Usâme'yi bulmuştu. Peygamber hiçbir te'sîr altında kalmayara k, milletler in bekaa esâslarından olan ilâhî ve hukukî adaleti en kesin şekilde yerine getirmiştir. Bu suretle de bütün insanlığa en yüksek bir adalet örneği vermiştir. Allah'ın salât ve selâmı O'na olsun!
23  Âyetin devamı: "Allah mutlak gâlibdir, yegâne hüküm ve hikmet sahibidir . Fakat yaptığı o hırsızlık hareketin den sonra tevbe eder, kendim düzeltirse, şübhe-siz ki, Allah onun tevbesini kabul eder. Çünkü Allah çok mağfiret edici, çok merhamet eyleyicid ir" (el-Mâide: 38-39).
"Hırsızlık fiilinin ceza ve nekâl olan haddi îcâb edecek bir cürüm olması için, mübâhlık şübhesi, haklılık şübhesi ve zaruret şübhesi bulunmama lıdır....
Hırsıza bir özür şübhesi bırakmamak için herhalde bir nisâbm da şart olduğu kat'îdir. Ancak bu nisâbm mikdân ictihâd sahasıdır. Fakîhler sünnete nazaran bunun dörtte bir dînâr ile bir dinar veya on dirhem arasında devam ettiğinde ittifak etmişlerdir. Şafiî gibi kimisi asgarîyi, İmâm A'zâm gibi kimisi de a'za-mîyi tercih etmişlerdir, ki şübheden tamamen salim olan da budur. Acaba on dirhemden ziyâde bir mikdâr kabulüne imkân yok mudur? Biz buna vardır cevâbını vermek istiyoruz ve nisâb mikdânnın bu iki sınır arasında cereyanı üzerinde ittifak edilmiş olduğuna kaail bulunuyor uz. Madem ki, nisabın aslı mes'elesi ictihâd sahasıdır ve madem ki bu bâbda şübhe mes'elesinin büyük bir ehemmi-
Ve ne kadar malda el kesilir? Alî (R), hırsızın elini avuçtan (yâhud bilekten)
kesmiştir 24.
Katâde, hırsızlık yapmış bir kadında onun yalnız sol eli kesildi, onda başka bir kesme olmadı, demiştir 25.

18-.......Bize İbrâhîm ibn Sa'd, İbn Şihâb'dan; o da Urve'den
tahdîs etti ki, Âişe (R): Peygamber (S) "Hırsızın eli, dörtte bir dînâr ve daha fazla kıymette mal çaldığı zaman kesilir" buyurdu, demiştir.
Bu hadîsi ez-Zuhrî'den  rivayet etmekte Abdurrahmân ibn Hâ-
yeti vardır, o hâlde bunun ictihâdî mâhiyetini muhafaza eden bir zaman mes'e-leşi olduğunu kabul etmek lâzım gelir. Eğer böyle olmasa idi, müctehidlere a'zamî ve asgari fikirleri ni veren misâller ve haberler sabit olmazdı. Bir dînâr, bir mis-kâl altın demektir ki, o zaman ondört kırat olan sebi' vezni dirhem ile on dirhem gümüş kıymetçe buna denk idi. Oniki dirhem sayıldığı dahî varsa da, bu daha küçük bir dirhem mikyasıdır. Buna nazaran dörtte bir dînâr, üç dirhem olur... Demek ki, o zamanlar altın, gümüş farkı ortalama olarak bire on; şimdi ise bu fark beş-altı misli artmıştır. Bir mıskal altın, sekiz on dirhem değil, kırk-elli dirhem gümüş muâdiline çıkmıştır. Altın-gümüş farkı böyle olduğu gibi, eşya ile nakid paralar arasında da bu farklar görülmektedir. Bir zaman bir miskâl altına denk olup zaruret şübhesini kesen on dirhem gümüş, bugün için o zamanın üç dirhem gümüşünden daha az bir kıymette bulunduğunda şübhe olmadığı gibi, bugünün bir miskâl altım da böyledir. Binâenaleyh nisâb mikdârı, zaruret şübhesini def noktasından zamanın değişmesi ile değişmektedir. Bu misâllerden istifâde ederek zamanına göre şübheye yer bırakmayacak şekilde bir mik-dâr ta'yîni caiz, hattâ lâzımdır. Zîrâ: "Kim son derece açlık hâlinde çaresiz kalırsa, günâha meyi maksadı olmaksızın (haram olan etlerden yiyebilir). Çünkü Allah gafurdur, rahimdir" (el-Mâide: 3) hükmünün cezalarda dahî mu'teber olduğunda söz olmadığı gibi, bunun şübhesinin de mu'teber olduğunda şübhe yoktur. Ve işte nisâb mikdârı o günahı ve ona karşı ceza istihkakı ta'yîn edecek olan bir miyardır" (Hakk Dîni, II, 1673-1674)

24  Alî'nin bu hükmünü Dârakutnî rivayet etmiştir. Şâfıî de Kitâbu '1-fhrüâfta: Alî'nin hırsızın elini bilhassa küçük parmak, yüzük parmağı ve orta parmaktan keser de: Ben onu amelsiz bırakmaktan dolayı Allah'tan utanırım, der olduğunu rivayet etmiştir (Kastallâm).

25  Katâde'nin sözünü de Ahmed, Târîh'inde rivayet etmiştir.
lid, ez-Zuhrî'nin erkek kardeşinin oğlu ve Ma'mer ibn Râşid üçlüsü de İbrâhîm ibn Sa'd'a mutâbaat etmişlerdir

19-.......Bu seneddeki râvîlerdeÂişe(R)'den, Peygamber(S)'in
"Hırsızın eli dörtte bir dinarda kesilir" buyurduğunu nakletmişîerdir.

20-.......Âişe (R) buradaki râvîlere, Peygamber(S)'in: "Dinar'ın
dörtte biri kıymetindeki hırsızlıkta el kesilir" buyurduğunu tahdîs etmiştir.

21-.......Bize Abde, Hişâm'dan tahdîs etti ki babası Urve şöyle
demiştir: Bana Âişe (R): Peygamber (S) zamanında hırsızın eli ancak hacefe denilen kalkan veya turs denilen kalkan kıymetinde bir mal çaldığında kesilirdi, diye haber verdi.

26 Bunun birkaç rivayetin i Müslim de Hudûd'da getirmiştir.

22- Bize Usmân ibn Ebî Şeybe tahdîs etti. Bize Humeyd ibn Ab-dirrahmân tahdîs etti. Bize Hişâm, babası Urve'den; o da Âişe'den bunun benzeri hadîsi tahdîs etti.

23-.......Bize Hişâm ibn Urve, babasından haber verdi ki Âişe
(R):
— Hırsızın eli hacefeden yâhud tursten daha aşağıda bir mal için kesilmezd i. Bunların herbiri kıymetli şeylerdi, demiştir.
Bu hadîsi Vekî' ile İbn İdrîs de Hişâm'dan; o da babasından mür-sel olarak rivayet etmiştir.

24-.......Âişe (R): Peygamber (S) zamanında hiçbir hırsızın eli
mıcenn denilen yâhud hacefe denilen bir kalkan bedelinde n daha aşağıda bir mal için kesîlmemiştir. Hâlbuki bu kalkanlar dan herbiri kıymetli şeylerdi, demiştir 27.

27 Bu hadîs metinlerd eki "Mıcenn", "Hacefe", "Turs" kelimeler inin delâlet ettiği ma'nâlar Tavzih sahibinin beyânına göre birdir. Kalkan demektir. Ancak yapılış tarzlarına göre aralarında fark bulunmakt adır. Bunların kıymetlerinin ne kadar olduğu bildirilm iştir. Üç dirhem olmak ihtimâli de vardır, on dirhem olmak ihtimâli de vardır. Bundan sonra gelen İbn Umer hadîsinde üç dirhem sözü açıkça söylenmiştir.

25-.......Bana Mâlik ibn Enes, Abdullah ibn Umer'in himayesin de bulunan Nâfi'den; o da Abdullah ibn Umer(R)'den tahdîs etti ki, Rasûlullah (S) değeri üç dirhem olan bir kalkan hırsızlığında hırsızın elini kestirmiştir.
Ve ona Nâfi'den rivayette Muhammed ibn İshâk mutâbaat etmiştir.
el-Leys de: Bana Nâfi' "Semenehu" yerine "Kıymetehu" şeklinde tahdîs etti, demiştir.

26-.......Bize Cuveyriye, Nâfi'den tahdîs etti ki, İbn Umer (R):
Peygamber (S) üç dirhem değerinde olan bir kalkan hırsızlığında hırsızın elini kestirdi, demiştir.

27-....... Ubeydulla h şöyle demiştir: Bana Nâfi' tahdîs etti ki,
Abdullah ibn  Umer (R): Peygamber (S) semeni üç dirhem olan bir kalkan hırsızlığında hırsızın elini kestirdi, demiştir.
.      28"....... Bize Mûsâ ibn Ukbe, Nâfi'den tahdîs etti ki, Abdul-
ah ibn Umer (R): Peygamber (S) semeni üç dirhem olan bir mıcenn kalkanı hırsızlığında hırsızın elini kestirdi, demiştir

29-.......Bize el-A'meş tahdîs edip şöyle dedi: Ben Ebû Salih'ten işittim, şöyle dedi: Ben Ebû Hureyre(R)'den işittim, şöyle dedi: Rasûlullah (S) şöyle buyurdu: "Allah şu hırsıza la'net etsin ki, o bir miğfer çalar da eli kesilir, bir ip çalar da (o küçük şey sebebiyle) eti kesilir!"2*.

15- HIRSIZIN TEVBE ETMESİ BABI 29

30-.......Bana İbnu Vehb, Yûnus'tan; o da Urve'den; o da Âi-
şe(R)'den tahdîs etti ki, Peygamber (S) hırsızlık eden bir kadının elini kestirmiştir. Âişe:

28  Bunun bir rivayeti 12 rakamıyle geçmişti.
Yüce Allah hırsız aleyhine el kesmeyi vâcib kılmak suretiyle mallan korumuştur. Hâlbuki hırsızlığın dışında olan mal kapmak, baskın ve talanla malı ga-nîmet olarak kapışmak, bir kimseden haksız oiarak zorla ve zulümle mal almak hususlarında ise bu cezayı koymamıştır. Çünkü bu nevi' suçlar, hırsızlığa nis-betle az vâki' olur. Bu nevi' vak'alarda selâhiyetli merci'ler nezdinde istid'â etmek suretiyle malların geri alınması mümkün ve bir de hırsızların aksine bunun üzerine beyyine getirmek de kolay olur. Zîrâ hırsızlık üzerine beyyine getirmek nadiren kaabil olur. İşte bu sebeblerd en ötürü hırsızlık işi büyük ve bundan men' hususunda daha te'sîrli olsun diye cezası da şiddetli olmuştur. Müslümanlar kesme cezasının furûâtında ihtilâf etmişlerse de umûmî olarak hırsızın elinin kesilmesi nde ittifak etmişlerdir {Müslim Ter., V, 277, 2. haşiye).

29 Yânî hırsız hadden sonra tevbe ettiği zaman bu tevbesi ona fayda verir.
— Artık bundan sonra o kadın bana gelir, ben de onun hacetini Peygamber'e yükseltir, arzederdi m. Kendisi bu hâdiseden sonra tevbe etti ve tevbesi de güzel oldu, demiştir 30.

31-....... Bize Ma'mer ibn Râşid, ez-Zuhrî'den; o da Ebû İd-
rîs'ten haber verdi ki, Ubâdetu'bnu's-Sâmit (R) şöyle demiştir: Ben bir topluluk içinde Rasûlullah (S) ile bey'atlaştım da bey'atte şöyle buyurdu: "Ben sizlerle şu şartlar üzerine bey'atlaşıyorum: Allah'a (ibâdette) hiçbir şeyi ortak kılmamanız, hırsızlık yapmamanız, çocuklarınızı öldürmemeniz, elleriniz le ayaklarınız arasından bir iftira düzüp getirmeme niz (yânî kendiliğinizden kimseye hiçbir iftira düzüp atmamanız), hiçbir ma'rüf işte bana isyan etmemeniz . Sizden her kim bu sözünde durursa, onun ecri Allah'ın (fazilet ve kerem) zimmetind edir. Bu dedikleri mden birini yapıp da ondan dolayı dünyâda yakalanırsa, bu onun için bir keffârettir ve bir temizlikt ir. Bunlardan birini yapıp da yaptığı fiili Allah örterse, onun bu işi de Allah 'a kalır. Allah isterse onu azâblandırır, isterse onu affeder."
Ebû Abdillah el-Buhârî: Hırsız, elinin kesilmesi nden sonra tevbe ettiği zaman şâhidliği kabul edilir. Her hadd vurulan da böyledir, tevbe ettiği zaman şâhidliği kabul edilir, dedi31.

30  Bunun bir rivayeti Şehâdetler'de uzun bir metinle geçmişti. Müslim'in bir rivayetin de bu fıkra Mekke fethinde hırsızlık yapan yüksek mevki'li kadındır. Pey-gamber'in o zaman yaptığı hutbenin sonunda ayrı bir fıkra olarak Yûnus'tan getirilmiştir. Müslim Ter., V, 281-282 "1688".

31  Bunun bir rivayeti 9. bâbda, 13 rakamıyle de geçmişti.
Buhârî'nin hadîsin sonundaki sözü, el-Kuşmeyhenî nüshasında sabittir, diğerlerinde yoktur.
Rahman ve Rahîm olan Allah'ın ismiyle