5- ZİNA EDİCİLERİN GÜNÂHI VE YÜCE Allah'IN ŞU KAVİLLERİ BABI:

"Onlar Allah'ın yanına başka bir tanrı daha (katıp)
tapmazlar . Allah'ın haram kıldığı cana haksız yere
kıymazlar, zina etmezler. Kim bunları yaparsa cezaya
Çarpar1' (el-Furkaan: 68);
"Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o şübhesiz bir hayâsızlıktır, kötü bir yoldur" (ei-lsrâ: 32)8.
tasdik ettiği husustur. Bu hadîsin bâzı rivayetle ri Namaz, Zekât ve Rikaak'ta da geçmişti.

7  Başlığa uygunluğu, dilini ve fercini koruyan kimseye bu koruması, çirkinlikleri terketmed e bir fadl olması bakımındandır.

8  Âyetlerin başlığa delâletleri açıktır. Yânî zinayı işlemek şöyle dursun, gerek ona niyet etmek, gerek başlangıç olabilece k sebeblere yapışmak suretiyle de yaklaşmayın.

7-.......Bize Katâde haber verdi; Enes (R) şöyle demiştir; Ben
size Peygamber'den işittiğim öyle bir hadîs söyleyeceğim ki, benden sonra onu size hiçbir kimse söyleyemiyecektir: Ben Peygamber(S)'den işittim, şöyle buyuruyor du: "(Şunlar olmadıkça) saat ayağa kalkmaz" yâhud da Peygamber şöyle buyurdu: "İlmin kaldırılması, cahilliğin meydana çıkıp kök/eşmesi, şarâbın içilmesi, zinanın aşikâre olup çoğalması, erkekleri n azalıp kadınların çoğalması kıyamet alâmetlerin-dendir. Kadınlar o kadar çoğalacak ki, elli kadın için bir kayyım (yânî işlerini görücü) olacaktır"9.

8-.......Bize el-Fudayl ibnu Gazvân, İkrime'den tahdîs etti ki,
İbn Abbâs (R) şöyle demiştir: Ra^ûlullah (S) şöyle buyurdu: "Kul, zina ettiği sıra (kâmil) bir mü 'min olduğu hâlde zina edemez. Hırsızlık yaptığı sıra mü'min olduğu hâlde hırsızlık edemez. İçki içerken de mü'min olduğu hâlde içki içmez. (Haksız olarak birini öldürürken de) mü'min olarak öldüremez".
İkrime şöyle dedi: Ben İbn Abbâs'a:
— Bu günâhları işlerken ondan îmân nasıl sökülüp çıkarılır? diye sordum.
İbn Abbâs:
—  İşte şöyle, diye ta'rîf etti de parmaklarını birbirine geçirdi,

9 Bu erkekleri n azalıp kadınların çok olması alâmeti, yeryüzünde birtakım fitneleri n ve şiddetli harblerin meydana gelmesi sırasında erkek zayiatının çok olacağı, pek çok kadının himayesiz, korumasız kalıp bir tek erkeğin bu kadar çok sayıda kadının işlerini üzerine alacağı şeklinde îzâh edilmiştir. Bu hadîsin birer rivayeti İlim'de ve Zekât'ta geçmişti.
sonra onları çıkardı. Bu günâhı işleyen kişi tevbe ederse îmân tekrar ona döner, dedi ve bu dönüşü de parmaklarını birbirine geçirerek: İşte böyle döner, diye gösterdi 10.

9-.......Bize Şu'be, el-A'meş'ten; o da Zekvân'dan tahdîs etti
ki, Ebû Hureyre (R) şöyle demiştir: Peygamber (S) şöyle buyurdu: "Zina edici kimse, zina ettiği sıra mü 'min olduğu hâlde zina edemez; (hırsız kişi de) hırsızlık yaparken mü'min olduğu hâlde hırsızlık yapamaz. (İçkici kimse de) şarâb içerken mü 'min olduğu hâlde içemez. O bu günâhları işledikten sonra tevbe (kapısı kapatılmayıp, ona) arzedilmiştir" n.

10 Hadîsin bir rivayeti Hudûd'un evvelinde küçük bir farkla geçmişti.
Tayyîbî şöyle dedi: Anılan îmân noksanlığının haya noksanlığı olması muhtemel olur ki, bu eksiklik diğer bir hadîste nûr ile ta'bîr edilmişti. "Haya îmândandır" hadîsi de geçmiştir. Buna göre takdir: Zina eden kişi, zina fiilini işlediği sıra Allah'tan haya eder olduğu hâlde zina edemez demek olur. Çünkü o kimse Allah'tan haya etse ve O'nun kendi hâline şâhid olduğunu bilir olsaydı, bu günâhı işlemezdi. Buna göre İbn Abbâs'ın parmaklarını birbirine geçirerek, sonra onları birbirind en çıkarıp ayırarak işaret etmesi... sahih olur (Kastallâ-nî).

11  Bunu Müslim de îmân'da getirmiştir.

10- Bize Amr ibn Alî tahdîs etti: Bize Yahya ibn Saîd el-Kattân tahdîs etti: Bize Sufyân es-Sevrî tahdîs edip şöyle dedi: Bana Mansûr ile Süleyman ibn Mıhrân, Ebû Vâil'den; o da Ebû Meysere'den tahdîs etti ki, Abdullah ibn Mes'ûd (R) şöyle demiştir: Ben:
—  Yâ RasûlaİIah! Hangi günâh en büyüktür? diye sordurn. Rasûlullah (S):
—  "Allah seni yarattığı hâlde Allah'a bir ortak uydurmandır" buyurdu.
Ben:
—  Sonra hangi (günâh büyüktür)? diye sordum. Rasûlullah:
—  "Seninle beraber yemek yemesinde n korktuğun için çocuğunu öldürmendir" buyurdu.
Ben:
—  Bundan sonra hangisi (büyüktür)? dedim. Rasûlullah:
—  "Komşunun halîlesi olan zevcesiyl e zina edişmendir" buyurdu 12.
Yahya bin Saîd şöyle dedi: Ve bize Sufyân es-Sevrî tahdîs etti. Bana Vâsıl ibn Hayyân, Ebû Vâil'den tahdîs etti ki, bunda da Abdullah ibn Mes'ûd: "Ben: Yâ RasûlaİIah!... diye sordum" deyip geçen hadîsin benzerini söylemiştir.
Amr ibnu Alî şöyle dedi: Ben bu hadîsi Abdurrahmân ibn Meh-dî'ye zikrettim . Hâlbuki o da bu hadîsi bize Sufyân es-Sevrî'den; o da el-A'meş'ten, Mansûr'dan, Vâsıl'dan; bu üçü de Ebû Vâil'den; o da Ebû Meysere'den diye tahdîs ediyordu. Abdurrahmân ibn Mehdî iki kerre: (İçinde Ebû Vâil ile Abdullah ibn Mes'ûd arasında Ebû Mey-sere'nin zikri bulunmaya n) bu isnadı terket, bu isnadı terket! dedi13.


12 Bu hadîsin bir rivayeti Tefsîr, el-Bakara: 22'de geçmişti, Tevhîd'de de gelecekti r.

13 Fethu'I-BârVde şöyle dedi: Bunun hâsılı şudur: es-Sevrî bu hadîsi üç kişiden tahdîs etti. O üç kişi de bunu Ebû Vâil'den tahdîs etmişlerdir. Amma el-A'meş ile Man-sûr'a gelince onlar Ebû Vâil ile İbn Mes'ûd arasına Ebû Meysere'yi girdirdil er. Vâsıl ise onu hazfetmişti. Bunu Yahya el-Kattân, Sufyân'dan böylece mufassal olarak zabtetti. Abdurrahmân1 a gelince, o bu hadîsi evvelâ tafsîlsiz olarak tahdîs etti de Vâsıl'm rivayetin i Mansûr ve el-A'meş'in rivayeti üzerine hamletti. Ve üçünü bir yere topladı ve Ebû Meysere'yi de senede soktu. Amr ibnu Alî ona, Yahya'nın tafsîl ettiğini zikredinc e, onda tereddüd eder gibi, hadîsi Sufyân'dan; o da Mansûr'dan ve el-A'meş'ten senediyle kısaltarak tahdîs etti... işte "Onu terket, onu terket'-' sözünün ma'nâsı, "İçinde Ebû Meysere bulunmaya n senedi terket" demek oluyor... (Kastallânî).

6- ZİNÂ EDEN EVLİNİN TAŞLANMASI BABI

el-Hasenu'1-Basrî:
Kendi kızkardeşiyle zina eden kişinin haddi, zina eden kimsenin haddidir, demiştir I4.

11-....... Bize Seleme ibnu Kuheyl tahdîs edip şöyle dedi: Ben
eş-Şa'bî Âmir ibn Şurahbîl'den işittim. O, Alî ibn Ebî TâIib(R)'in, cumua günü (Şurâha el-Hamdâniyye denilen) kadını recmettiği zaman, Alî'nin:
— Ben bu kadım Rasûlullah(S)'ın sünneti (yânî kaanûnu) ile rec-metmişimdir, dediğini tahdîs ediyordu 15.

12-.......Bize Hâlid ibn Abdillah, eş-Şeybânî'den tahdîs etti ki,
eş-Şeybânî şöyle demiştir: Ben Abdullah ibn Ebî Evfâ(R)'ya:
—  Rasûlullah (S) recmetti mi? diye sordum.
O da:
— Evet etti, diye cevâb verdi.
Ben tekrar:
14 Hasen Basrî'nin bu görüşü, Buhârî nüshalarının çoğunda böyle vâki' olmuştur. Bunu İbn Ebî Şeybe de rivayet etmiştir.

15  Bunu en-Nesâî de Recm'de rivayet etti. Kıssası şöyledir: Alî, Şurâh adındaki kadına perşembe günü deyneklem e cezası uygulamış, cumua günihde taşlama cezası uygulamış. Kendisine: Sen iki haddi bu kadın üzerinde birleştirdin mi? denildiğinde, Alî: Ben onu Allah'ın Kitabı ile deynekled im, Rasûiullah'ın sünneti ile de recm ettim, demiştir (Aynî).
— Rasûlullah en-Nûr Sûresi'nin inmesinde n evvel mi, yoksa sonra mı recmetti? dedim.
Abdullah ibn Ebî Evfâ:
—  Bunu bilmiyoru m, dedi i6.

13-.......îbn Şihâb şöyle demiştir: Bana Ebû Seleme ibn Abdir-
rahmân, Câbir ibn Abdillah(R)'tan şöyle tahdîs etti: Eşlem kabilesin den (Mâiz ibn Mâlik isminde) bir adam, Rasûlullah(S)'a geldi de, O'na kendisini n zina ettiğini söyledi. Ve kendisi aleyhine dört defa şehâdet etti. Bu şehâdetler üzerine Rasûlullah emretti de o adam recm olundu. Bu adam evli olduğu hâlde zina etmişti !7.

7- BÂB: DELİ ERKEK VE DELİ KADIN (ZİNÂ ETTİKLERİNDE) RECM OLUNMAZLAR

Alî ibn Ebî Tâlib, Umer ibnu'l-Hattâb'a (zinadan gebe kalmış bir kadın getirildiğinde, onu recm etmek

16  en-Nûr Sûresi ile maksadı "Zina eden kadınla zina eden erkekten herbirine yüzer deynek vurun..." (Âyet: 2)
kavlidir. Bunun recmi neshedip etmediğini.sormuş oluyor. Bu suâlin fâidesi şudur: Eğer recm bu âyetten önce vâki' olmuşsa, recmin bu nass ile neshini ileri sürmek ve zinanın cezası yüz deynek vurmaktır demek mümkün olur. Eğer recm cezasının tatbiki bu âyetin inmesinde n sonra vâki' oldu ise, bu takdîrde evli zânîler hakkında deynek cezasının mensûhluğu-nu istidlal etmek mümkün görülebilir. Muhakkak olan şu ki, burada neşh yoktur, ancak bu âyetin hükmünün sünnetle evli olmayan zânîlere tahsîsİ vardır (İbn Hacer). Müslim Ter., V, 302, 13. haşiye.

17  Başlığa uygunluğu meydandadır, tafsilâtı gelecekti r.
isteyince):
Sen deliden, iyileşinceye kadar; çocukta bulûğa
erişinceye kadar; uyuyan kimseden de uyanıncaya
kadar kalemin kaldırılmış olduğunu bilmedin mi?
demiştir l8.

14-.......Bizeel-Leys, Ukayl'den; o daîbnŞihâb'dan; odaEbû
Seleme ibn Abdirrahmân ile Saîd ibnu'l-Müseyyeb'den tahdîs etti ki, Ebû Hureyre (R) şöyle demiştir: Rasûlullah (S) mescidde iken bir adam geldi de O'na nida etti ve:
—  Yâ RasûlAllah! Ben zina ettim! dedi.
Rasûlullah ondan yüz çevirdi. Bu adam bu şekilde kendi aleyhinde ki i'tirâfını dört kerre tekrar etti. Kendi aleyhine dört kerre şe-hâdet edince Peygamber onu çağırdı da:
—  "Sende delilik var mı?" diye sordu. O zât:
—  Hayır (yoktur), dedi. Peygamber:
—  "Sen evli misin?" diye sordu. O zât:
—  Evet (evliyim), dedi.
Bunun üzerine Peygamber oradakile re:
—  "Bunu götürünüz ve taşlayınız!" emrini verdi.

18 Alî'nin bu sözünü el-Bagavî, el-Ca'diyyâfU. mevkuf olarak rivayet etti. Hâlbuki bu hükmen merfü'dur. Bunu Ebû Dâvüd, en-Nesâî, Ibn Hıbbân merfû olarak (yânî Peygamber'in sözü olarak) İbn Abbâs'tan rivayet etmişlerdir.
Ibn Şihâb şöyle dedi: Bana Câbir ibn Abdillah'tan işiten kimse haber verdi ki, Câbir:
— Ben o zâtı taşlayanların içinde bulundum. Bizler onu (cenazeler e namaz kılınan) musallada taşladık. Taşlar ona isabet edip acıtınca kaçtı. Biz de ona Harre'de yetiştik ve recmettik, demiştir 19.
8- BÂB: 'Zina eden için ancak mahrumiye t vardır

15-.......Âişe (R) şöyle demiştir: Sa'd ibn Ebî Vakkaas ile Abd
ibnu Zem'a (bir oğlanın nesebi hususunda) nizâlaşıp da'vâlaştılar. Peygamber (S): "Oğlan sana âiddiryâ Abd ibne Zem'a! Çocuk, üzerinde doğduğu döşeğe âid olur. Ey Şevde! Sen de bu çocuktan perdelen!" buyurdu.
el-Buhârî geçen senedle: Bize Kuteybe ibn Saîd, el-Leys'ten yaptığı rivayetin de de Peygamber'in "Zina eden için ancak mahrumiye t vardır" buyurduğunu ziyâde etti, demiştir 20.

16-.......Ebû Hureyre (R) Peygamber(S)'in "Çocuk, üzerinde

19  Başlığa uygunluğu "Sende delilik var mı?" sözünden alınır. Çünkü bunun anlamı, eğer delilik varsa recm edilmeyec eğidir. Bunun birçok yollardan gelen rivayetle rini Müslim Hudûd'da sıralamıştır: Müslim Ter., V, 287-298 "1691-1699".

20  Bunun birkaç rivayeti Ferâiz'de ve başka yerlerde daha bütün olarak geçmişti. Burada getirmekt en murâd, "Hacr" kelimesin in taş ma'nâsmı ileri sürenlerin bulunduğuna işaret etmektir. Buhârî evli zânîlerin taşla öldürülmeleri görüşünü tercîh ettiğini îmâ etmiş gibidir.. . (Kastallânî).
doğduğu döşeğe âid olur. Ve zina eden için ancak mahrumiye t vardır' dediğini işitmiştir.

9- (PEYGAMBER MESCİDİNİN KAPISI YANINDA) DÜZGÜN TAŞLARLA DÖŞENİP KAPLANMIŞ YERDE RECM BABI

17-.......İbn Umer (R) şöyle demiştir: Rasûlullah(S)'a bir Yahûdî erkeği ile bir Yahûdî kadını getirildi . Bunlar birbirler iyle çirkin bir iş (yânî zina fiili) meydana getirmişlerdi. Rasûlullah Yahûdîler'e:
—  "Sizler kitabınız Tevrat'ta zina edenler için ne cezası buluyorsu nuz?" diye sordu.
Onlar:
— Âlimleriniz, zina edenin yüzünü kömürle karartma ve bir eşek üzerine (yüzlerini birbirine) ters bindirme bid'atini çıkardılar, diye cevâb verdiler.
Abdullah ibn Selâm:
—  Yâ RasûlAllah! Onlara Tevrat'ı getirmele rini emret! dedi. Tevrat getirildi . Yahûdîler'den biri elini recm âyeti üzerine koydu
da öncesini ve sonrasını okumaya başladı. Abdullah ibn Selâm ona:
—  Elini kaldır! dedi.
Bir de baktılar ki, recm âyeti elinin altındadır. Bunun üzerine Rasûlullah zina eden o iki kimsenin recm edilmesin i emretti, onlar da recm olundular .
İbn Umer: Bu zina eden iki kişi Mescid'in yanında düz taşlarla
döşenip kaplanmış olan Balat denilen yerde recm olundular . Ben erkek Yahûdî'nin kadını taşlardan korumak için üzerine kapandığını gördüm, demiştir21.

10- (CENAZELER E NAMAZ KILINAN) MUSALLADA RECM YÂNÎ TAŞLAMA CEZASI BABI

18~.......Bize Ma'mer ibn Râşid.ez-ZuhrTden; o da Ebû Seleme ibn Abdirrahmân'dan; o da Câbir ibn Abdillah(R)'tan şöyle haber verdi: Eşlem kabîlesinden (Mâiz ibn Mâlik el-Eslemî adında) bir adam Peygamber i geldi de zina ettiğini i'tirâf eyledi. Peygamber (S) ondan yüz çevirdi. O adam kendi aleyhine dört kerre böyle şehâdet edince, Peygamber ona hitaben:
—  "Sende delilik var mı?" diye sordu. O zât:
—  Hayır (yoktur), dedi. Peygamber:
—  "Sen evlendin mi?" diye sordu. O zât:
—  Evet (evlendim), dedi.

21 Başlığa uygunluğu, hadîsin son fıkrasındadır. Bunu Müslim de Hudûd'da rivayet etmiştir.
Bunun üzerine o adamın recm edilmesin i emretti ve o zât (cenazeler e namaz kılınan) musallada recm olundu. Taşlar ona isabet edip acıtınca adam kaçmaya başladı, kendisine erişilip recm edildi, nihayet öldü. Peygamber onu hayırla zikretti ve üzerine cenaze namazı kıldırdı.
Râvî Yûnus ile İbn Cureyc, ez-Zuhrî'den yaptıkları rivayetle rinde "Üzerine namaz kıldı" fıkrasını söylemediler.
Ebû Abdillah el-Buhârî'ye:
—  "Peygamber onun üzerine cenaze namazı kıldı" fıkrası sa-hîh olur mu? diye soruldu.
Buharı:
— Bunu Ma'mer ibn Râşid rivayet etti, diye cevâb verdi. Buhârî'ye:
—  Bunu Ma'mer'den başkası rivayet etti mi? denildi de, o:
—  Hayır, diye cevâb verdi 22.

16- ZİNADAN GEBE KALAN KADININ, EVLİ OLDUĞU ZAMAN (ÇOCUĞU DOĞURDUĞUNDA) RECM EDİLMESİ BABI

31 Umer'İn, "Allah'ın indirmiş olduğu bir fariza" dediği "  - Evli bir erkek ile evli bir kadın zina ederlerse, onları, Allah'ın cezası olarak, recm edin. Allah azizdir, hakimdir"kelâmıdır. Bu keyfiyet Hz. Umer'İn rivayetin e dayanmaktadır. Bu lafzın okunması nesholunu p hükmü ibkaa olunmuştur. Bu lafza âid hadîsler Ebû Dâvûd, İbn Mâce, Ahmed ibn Hanbel ve Mâlik ibn Enes'in hadîs mecmualarında mevcûddur.

25-.......İbn Abbâs (R) şöyle demiştir: Ben Muhâcirler'den birtakım adamlara Kur'ân okutuyord um. Bunlardan biri Abdurrahmân ibn Avf idi. Ben Umer'in yaptığı son haccında Minâ'da Abdurrahmân ibn Avf in evinde bulunduğum sırada, Abdurrahmân, Umer ibnu'l-Hattâb'ın yanında imiş, oradan evine benim yanıma döndü de şöyle dedi: Eğer sen şu adamı göreydin muhakkak hayret ederdin: Bu gün Emîru'l-Mü'minîn'in yanına bir adam geldi ve:
— Ey Mü'minlerin Emîri! Fulân kişi hakkında ne düşünürsün: O kişi: Eğer Umer ölürse, ben muhakkak Fulân kimseye (Talha ibn Ubeydilîah'a) bey'at ederim. VAllahi Ebû Bekr'e yapılan bey'at isti-şâresiz, ansızın birdenbir e yapılıp tamam oldu! diye konuşarak bir fitne çıkarmak istedi.
Umer bu sözü işitince çok öfkelendi. Sonra:
— Ben bu akşam üzeri Allah isterse insanların arasında ayağa kalkıp bir hutbe yapacağım da milletin mukaddera tını gasbetmek isteyen bu adamları teşhîr ederek, bunların te'vîlâtindan insanları sakındıracağım! dedi,
Abdurrahmân dedi ki: Ben de Umer'e:
— Ey Mü'minlerin Emîri! Böyle yapma! Çünkü hacc mevsimi insanların her türlüsünü ve şerr işlerinde sür'atli olanlarını bir araya toplar. Sen hutbe için ayağa kalkacağın zaman, bu kimseler sana yakın bir yerde olmakta diğer insanlara galebe ederler. Ben senin ayağa kalkar da bu konuda bir konuşma yaparsan, bu konuşmayı herbir uçurucunun senden alıp etrafa uçurmasından, onu belleyeme meleri ve ma'nâsını anlamamal arından ve o konuşmayı yakışmayacak birtakım yerlere koymalarından endîşe ederim. Onun için sen yavaş ol, Medine'ye dönünceye kadar sabret. Çünkü Medîne hicret ve sünnet yurdudur. Orada Suffa ehli ile, insanların eşrafı ile toplanıp söylemek istediğin şeyleri o topluluğa sağlam olarak söylersin, ilim ehli olanlar senin konuşmanı iyi belleyip anlarlar ve onu uygun yerlerine koyarlar (da fitneyi önlerler), dedim 32.

32 Abdurrahmân ibn Avf in bu sözlerini özetlersek, şöyle demiş oluyor: Ey Mü'-
Umer teklîfimi kabul edip:
— Dikkat et! VAllahi inşâAllah Medîne'ye varıp ayağa kalkarak yapacağım i!k hutbemde bu mes'eleyi muhakkak konuşacağım! dedi,
İbn Abbâs dedi ki: Bizler zu'I-hicce ayının sonunda Medîne'ye geldik. Cumua günü olunca güneş ortadan meylettiği zaman bizler mescide gidişte acele davrandık. Nihayet ben Saîd ibn Zeyd ibn Amr ibn Nufeyl'i, minberin köşesinin yanında oturmuş olarak bulup, onun etrafına oturdum. Benim dizim onun dizine dokunuyor du. Çok beklemedi m, Umer ibnu'l-Hattâb çıktı. Ben onun gelmekte olduğunu görünce Saîd ibn Zeyd ibn Amr ibni Nufeyl'e:
— Umer bu öğleden sonra öyle mühim bir konuşma yapacak ki, halîfe yapıldığı günden beri böyle bir konuşma yapmamıştı! dedim.
Saîd ibn Zeyd benim sözümü kabul etmedi ve:
— Umer'in şimdiye kadar bundan önce söylemediği bir konuşma yapacağını neden ümîd ettin ki! diye bunu uzak saydı.
Umer minber üzerine oturup müezzinler de ezanları okuyup sükût ettikleri zaman ayağa kalktı. Allah'a hamd ve lâyık olduğu yüce sıfatlarla övdükten sonra "Amma ba'du = Sözün bundan sonrasına gelince" deyip şunları söyledi:
— Ben sizlere, Allah'ın benim konuşmamı takdir etmiş olduğu bir konuşma yapacağım: Bilmiyoru m, belki bu konuşmam, benim ecelimin önündedir (vefatım yaklaşmış olabilir)! Her kim bu konuşmamı akledip anlar ve onu iyi ezberler ise bineğinin ulaştırdığı her yerde bunu söyleyip yaysın. Akledip kavramıyacağından endîşe eden kimseye gelince, ben hiçbir kimseye benim üzerime yalan söylemesini halâl etmiyorum .
Şübhesiz ki, Allah, Muhammed'i hakk peygamber gönderdi ve O'na Kitâb indirdi. Allah'ın indirdiği şeyler içinde Recm Âyeti de vardı. Bizler o âyeti okuduk, akledip anladık ve iyice ezberledi k33. Bunun içindir ki, Rasûlullah recm etti, O'ndan sonra biz de recm ettik. Ben insanlara zaman uzayıp da bir sözcünün: "Biz Allah'ın Kitâbı'n-da recm âyetini bulmuyoru z" demesinde n ve Allah'ın indirmiş olduğu bir farizayı terketmel eri suretiyle insanların sapıklığa düşmelerinden endîşe ediyorum. Recm, Allah'ın Kitâbı'nda sabit bir haktır. Bu,
minlerin Emîri, böyle yapma! Çünkü hacc mevsimind e halk ayakta iken yol üzeri böyle bir fitneyi ortaya koymak büyük bir ihtilâle sebeb olabilir. Hicret ve sit -net yurdu olan Medîne'ye vardığımızda, orada işleri bağlama ve çözmeyi bilen ilim sâhibleri karşısında bir konuşma yapar, bu mes'eleyi onlara söylersen fesadı onlarla beraber daha iyi önlersiniz.

33 UmerMn Recm Âyeti diye kasdettiği, 24. hadîsin haşiyesinde metni ve tercümesi verilen "Evli erkek ve evli kadın zina ettikleri zaman onları kesin olarak taşlayın... " sözleridir...
erkeklerd en ve kadınlardan evlenip de zina eden, zinası da beyyine ile yâhud gebelik ile yâhud da i'tirâf ile sabit olan kimselere uygulanır.
Sonra bizler Allah'ın Kitâbı'ndan okumakta olduğumuz şeyler içinde: "Babalarınızdan yüz çevirmeyiniz! Şu muhakkaktır ki, sizin babalarınızdan yüz çevirmeniz (babalarınızdan başkalarına mensûb-luk iddia etmeniz) sizin küfrünüz, nankörlüğünüzdür -yâhud: Sizin babalarınızdan yüz çevirmeniz, muhakkak sizin için bir küfürdür-!" sözleri de vardı!
Dikkat edin! Sonra Rasûlullah (S) şunu da buyurmuştur: "Sizler beni, Meryem oğlu îsâ 'nın bâtıl üzere aşırı övülmesi gibi mübalağalı ve aşırı şekilde övmeyiniz. Sizler bana 'Allah'ın kulu ve Rasûlü' deyiniz!"
Sonra şu da var ki, içinizden bir sözcü çıkıp: "VAllahi Umer ölürse, ben fulân kimseye bey'at ederim" demektedi r. Sakın hiçbir kimse onun "Ebû Bekr'e yapılan bey'at ancak istişâresiz, birdenbir e olmuş ve tamamlanmıştır" demesiyle aldanmasın! Dikkat ediniz! Hakîkaten o iş böyle çabuk olmuştur. Lâkin Allah, o işin şerrinden ümmeti korumuştur. İçinizden hiçbir kimse kendisine sür'atle gidilmekt e develerin boyunlarının kopmasında Ebû Bekr gibi olamaz34. Bundan sonra her kim milletin istişaresi ve re'yi olmaksızın müslümânlardan bir adama bey'at ederse, onun bey'ati kabul olunmaz. O bey'at eden de, bey'at edilen de kendileri ni öldürülme tehlikesi ne atmış olurlar!
Şu da bir hakikatti r ki, Allah, Peygamber i'ni vefat ettirdiği zaman bizim de haberimiz den şunlar meydana gelmişti: Ensâr cemâati bize muhalefet ettiler ve hepsi Sâide oğulları sakîfesinde toplandılar. Alî ile ez-Zubeyr ve onların beraberin de olanlar da bize muhalefet ettiler. Muhacirle r, Ebû Bekr'in yanında toplandılar. Ben Ebû Bekr'e:
— Yâ Ebâ Bekr! Bizi şu Ensâr kardeşlerimizin yanma götür! dedim.
Akabinde bizler onlara ulaşmak isteyerek yola koyulup gittik. Onlara yaklaştığımız zaman, bizleri onlardan iki sâlih adam (Uvey-

34 Umer şöyle demiştir: İşitiyorum ki, bâzı kimseler Ebû Bekr'in bey'atine i'tirâz ederek hakîkati inkâr etmişler ve ben ölünce bey'at edilecek zâtı hazırlamışlardır! diyerek Ebû Bekr'e bey'atin târihini ortaya koymuş ve bundan kuvvetli seçim olmayacağını bildirmiş, bundan sonra şöyle demiştir: Ben şundan korkarım ki, bize muhalif olan bu zümre, bizden sonra içlerinden birisine, müslümânla-rın meşveretine lüzum görmeyerek bey'at edecekler . Halk ne o halîfeye, ne de bu zümreye tâbi' olmayarak, müslümânlar arasında harbe sebeb olacaktır... (Tec-rîd Ter., XII, 443).
Bu sözün özeti şudur: Sizin içinizde fazilette ve millete güzel idarecili kle önderlik etmekte Ebû Bekr gibisi yoktur. Bunun içindir ki, onun bey'ati birden bire çabucak olmuş, tamamlanmıştır. Bundan sonra hiçbir kimse böyle çabucak bir bey'ate tama' etmesin! (Aynî).
mir İbn Sâide ile Ma'n ibn Adiyy) karşıladılar da topluluğun üzerine meyledip ittifak ettikleri görüşü (Sa'd ibn Ubâde'ye bey'ati) bize zikrettil er ve:
— Ey Muhacirle r topluluğu! Sizler nereye gitmek istiyorsu nuz? dediler.
Biz de onlara:
—  Şu Ensâr kardeşlerimizin yanına gitmek istiyoruz, dedik. Onlar da bize:
— Ensâr topluluğuna yaklaşmayınız, siz kendi işinizin hükmünü veriniz! dediler.
Ben de onlara:
—  VAllahi bizler muhakkak onların yanına gideceğiz! dedim. Ve yürüdük, nihayet Sâide oğullan'nın meşveret ettikleri sakî-
fede Ensâr cemâatinin yanına vardık35. Bir de baktık ki, onların arasında bir örtüye bürünüp sarınmış bir adam var! Ben:
—  Bu kimdir? dedim. Onlar:
—  Bu Sa'd ibn Ubâde'dir! dediler. Ben:
—  Onun nesi var? dedim. Onlar:
—  Sıtma ateşi var! dediler.
Biz birazcık oturduğumuzda onların hatîbi (Sabit ibn Kays ibn Şemmâs) şehâdet kelimeler im söyledi ve Allah'ı lâyık olduğu yüce sı-fatlarıyle sena etti. Bundan sonra "Amma ba'du" hitâb fâsılmı söyledi ve şöyle devam etti:
— Bizler Allah'ın Ensârı ve İslâm'ın büyük ordusuyuz . Siz Muhacirle r cemâati ise Mekke'deki kavminizd en bize yürüyüp gelmiş olan bir azınliksınızdır. Böyle iken şimdi bu azınlık bizi aslımızdan koparmak ve bizleri emirlik işinden dışarıya çıkarmak istiyorla r! dedi.
Umer şöyle dedi: Ensâr'ın hatîbi susunca ben konuşmak istedim. Ben daha evvel, beğendiğim ve Ebû Bekr'in önünde takdîm edip konuşmak istediğim bir makaale (bir hitabe) hazırlamış idim. Ben Ebû Bekr'e arız olan keskinliğin yânî öfkenin bir kısmını ondan def et-
35 Benû Sâide Sakîfesi, Ensâr'dan Hazredile r'in toplantı yeri olan üstü kapalı bir sofadır. Sâide ibn Ka'b ibn Hazrec tarafından kurulmuş olacaktır. Sakîfe, sofa demektir, buna "Sâbât" da denilir ki, İki evin arasına bir umûmî yolun üstüne yapılan tavandan ibaret olup, altından yol geçer olacaktır.
Hazreclil er hicretten evvel müslümân oldukları ve İslâm'a pekçok yararlılıkları dokunduğu için Rasûiullah arasıra buraya gelip otururdu. Ebû Bekr'e bey'at da burada yapıldığı için, bu Sâide oğullan sakîfesi islâm târihinde tanınan yerlerden biri olmuştur. (Tecrid Ter., VII. 552)
meye uğraşıyordum. Ben konuşmak istediğim zaman, Ebû Bekr bana:
— Yavaş ol (yumuşak ve sükûnetli davran)! dedi.
Ben Ebû Bekr'i öfkelendirmek istemedim . Ebû Bekr kendisi konuşmaya başladı. Ebû Bekr öfke sırasında benden daha halım, daha sükûnetli, hedeflere yönelip ulaşmakta da benden daha vakaarh idi. VAllahi Ebû Bekr benim hazırlamamda hoşuma giden hiçbirşeyi ter-ketmedi, o konuşmasına başlamasında, doğru olan görüşü belirtmek te benim hazırladığım hitabenin benzeri yâhud ondan daha üstün olan bir konuşmayı susuncaya kadar sürdürdü. Bu konuşmasında şunları söyledi:
— (Ey Ensâr topluluğu! Allah'a yemîn ederim ki, bizler sizin fad-lınızı, İslâm yolundaki belâlarınızı ve bizim üzerimize vâcib olan hakkınızı inkâr etmiyoruz! -İbn İshâk rivayetin den-) Sizler, kendinizd e hayır bulunduğunu zikrettin iz, sizler bu hayrın ehlisiniz . Fakat şu halifelik işi Kureyş'ten olan şu Muhacirle r topluluğundan başkasında asla tanınmayacaktır. Bu Kureyş topluluğu neseb ve yurt bakımlarından Arablar'ın ortası, yânı en adaletlis i ve en üstünüdür. Ben sizler için şu iki adamdan birine bey'at etmenizi teklîf edip buna razı olmuşumdur. Şimdi bu ikisinden istediğinize bey'at ediniz! dedi.
Umer dedi ki: Bundan sonra Ebû Bekr, kendisi aramızda oturmakta bulunduğu hâlde benim elimi ve Ebû Ubeyde ibnu'l-Cerrâh'ın elini tuttu. Ben onun söylediklerinden bundan başkasını kerîh görmedim. VAllahi benim öne geçirilip de boynumun vurulması (yânı) bir günâhtan dolayı benim boynumun öne geçirilip de vurulmaya yak-laştırılmasi, bana içlerinde Ebû Bekr'in mevcûd bulunduğu bir kavme emirlik yapmaklığımdan daha sevimlidi r. Ancak ölümüm sırasında şeytânın telkîniyle nefsimin bunu bana süsleyip güzel göstermesi hâli müstesnada ki, ben şu saatte onu vicdanımda hissetmiy or ve bulmuyoru m!
Bu sırada Ensâr'dan bir sözcü (Habbâb ibnu'I-Munzir) şöyle dedi:
— Bizler emirlik ağacının faydalanılacak olan aslıyız, köküyüz (yânî uyuz develerin kaşınmaları için ağıllara dikilen ağaç kökleriyiz, hasta develerin o ağaçlarla kaşınıp şifâ buldukları gibi, bu emirlik işi de bizlerle şifâ bulup yaşar). Yine bizler meyveleri düşmesin, kırılmasın diye yapraklar la, dallarla bağlanmış yüklü hurma salkımlarıyız. Biz Ensâr topluluğundan bir emir, sizlerden de bir emir olsun ey Kureyş cemâati! dedi.
Bunun üzerine karışık sözler çoğaldı ve sesler yükseldi, hattâ ben bir ihtilâf çıkmasından korktum da hemen:
—  Uzat elini yâ Ebâ Bekr! (Sana bey'at edeyim!) dedim.
O da elini uzattı. Ben de ona bey'at ettim. Benden sonra Muhacirle r ve sonra Ensâr Ebû Bekr'e bey'at ettiler. Biz böylece Sa'd ibn
Ubâde'ye karşı çabuk davranıp galebe sağlamış olduk. Onlardan bir sözcü:
— Sizler Sa'd ibn Ubâde'yi öldürdünüz,(yânî onu yardımsız bırakmak ve kuvvetini gidermek suretiyle onu ölü gibi yaptınız)! dedi.
Umer dedi ki: Bu sözcüye karşı ben:
— (Hilâfet işine mâni' olmaya çalıştığı için) Allah Sa'd ibn Ubâde'yi öldürsün! dedim 36.
Bundan sonra Umer o cumua hutbesind eki konuşmasının sonunda şunları tekrar olarak söyledi:
— Bizler o zaman Allah'a yemîn ederim ki, kendisind e hazır bulunup meşgul olduğumuz bu devlet başkanlığı müzâkeresi işinden, Ebû Bekr'e bey'at edilmesi işinden daha kuvvetli hiçbir iş ve meşguliyet bulmadık! Bizler Ensâr topluluğunun bizlerden ayrılıp da topluca bir bey'at olmamasından, bizden sonra onların kendileri nden bir adama bey'at etmelerin den korktuk. Bu takdirde ya bizler  razı olmamamıza rağmen onlarla bey'atleşecek, yâhud da onlara, muhalefet edecektik . Böylece de büyük bir fesâd olacaktı. Artık bundan böyle müslümânların istişaresi ve rızâları olmaksızın her kim bir adama bey'at edecek olursa (insanlar tarafından ne o bey'at eden adama, ne de onun bey'at ettiği adama;) ikisinin de öldürülecekleri korkusund an, bey'at olunmayac aktır! (Onun için hiçbir kimse bey'at olunmaya ve kendisi için bey'atin -Ebû Bekr'e vâki' olduğu gibi- tamam olacağına tama' etmesin)!37.

36  Peygamber'in techîz ve tekfini ile meşgul bulunan Alî ve Hâşimîler de bir müddet sonra bey'at etmişlerdir. Bu bey'atten geri kalan yalnız Sa'd ibn Ubâde olmuştur. Hulâsa''da bildirild iğine göre, Sa'd ibn Ubâde Medine'den çıkmış, Şâm bölgesinden Havrân'a gitmiş ve hicretin ondört veya onaltmcı senesinde orada vefat etmiştir.
Sa'd ibn Ubâde'nin bu çok yanlış hareketiy le beraber İslâm'a geçen hizmetler i de pek büyüktür. Evvelâ: Akabe bey'atinde bulunmuş nakîblerdendir. İkinci olarak: Bedir'den i'tibâren bütün gazalarda bulunmuş, Ensâr'ın sancak-dârlığı vazifesin i îfâ etmiştir. Hazreclil er'in seyyidi idi. Çok cömert ve yüksek bir yazıcı idi. Yazmak, at binmek gibi sporculuk ları meşhurdu... Allah onların hepsinden razı olsun!
Umer'İn ve Ebû Bekr'in bu yerinde tedbirler iyle bu çok mühim mes'ele çok iyi bir surette sona ermiştir.
37  Hadîsin başlığa uygunluğu "Erkeklerd en ve kadınlardan evli olup da zina eden ve zinası beyyine ile ... sabit olan.." sözlerindedir.
Hz. Umer'in bu uzunca hutbesi, İslâm'da devlet başkanlığı ve âmme velayeti hususunda milletin istişaresi ve rızâsı esâsını koyması ve ihtiva ettiği eskimez düstûrlar bakımından çok kıymetlidir.
İslâm'da devlet başkanlığı ve âmme velayeti ve idaresi işleri dâima milletin veya seçtikleri vekilleri nin istişare ve kararlaştırılması suretiyle gerçekleşip tes-bît edilir. Onun içindir ki, ilk önceleri Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde başkanlık kürsüsü üzerinde "  Ve bunların işleri dâima aralarında

17- BÂB: (ERKEKLERDEN VE KIZLARDAN EVLENMEMİŞ OLUPDA) ZİNA EDEN İKİ BEKÂRA DEYNEKLEME CEZASI UYGULANIR VE SÜRGÜN EDİLİRLER:

"Zina eden kadınla zina eden erkekten herbirine yüzerdeynek vurun. Eğer Allah1 a ve ahir et gününe
inanıyorsanız bunlara Allah'ın dîni(ni uygulamak)hususunda acıyacağınız tutmasın. Müzminlerden birzümre de bunların azabına şâhid olsun. Zina edenerkek, zina eden veya müşrik olan kadından başkasınınikahlamaz. Zina eden kadını da zina eden veya müşrikolan bir erkekten başkası nikahlama z. Bu (suretle
evlenmek) mü'minler üzerine haram kılınmıştır"
(en-Nûr: 2-3) 38.

Sufyân ibn Uyeyne "Allah'ın dîninde" sözünün tefsirind e:
Allah'ın haddlerin i tatbik etmek hususunda sizi bir acıma tutmasın, demiştir.
müşavere iledir" (eş-Şûrâ: 38)âyeti yazılmış idi. Sonradan bu âyetin yerine "Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletind ir" ibaresi konulmuştur.

38 Bu âyette emrolunan yüz celde, zinadan men' ve zecrin gayet basit, sâde ve her türlü külfet ve mahzurdan ârî, en salim bir yoludur. Bu âyetin inmesinde n önce İslâm'da en-Nisâ: 14. âyetleri hükmünce, kadınlar için vefat edinceye kadar ve-yâhud Allah bir yol açıncaya kadar evlerde hapis; erkekler için de hâkimin re'y ve takdirine bırakılmış bir ceza ile ta'zîr idi; takdir edilmiş bir haddi yoktu. Bu âyetin inmesiyle bekârlar hakkında ikisi de yüz celde ile sınırlandı ve va'd olunan yol gösterilmiş oldu. Ki bunda iki taraf için de zina zevkine mukaabil mü-sâvî olarak yeterli zecr ifâde edecek âdil bir te'sîr mevcûd olduğu gibi, zarardan âzâde masraftan uzak olmak i'tibâriyle de birçok cihetten güzellikleri vardır... {Hakk Dîni, IV, 3471).
Buhârî buradaki âyetin birincisi ni celdenin, yânî deyneklem e cezasının Allah'ın Kitabı ile sabit olduğunu beyân etmek için, ikincisin i de daha öncesi ile alâkalı olduğu için zikretmiştir (Aynî).

26-.......Zeydibn Hâlid el-Cuhenî (R) şöyle demiştir: Ben Pey-
gamber(S)'den işittim, O, evli olup da zina eden kimseler hakkında yüz deynek vurmayı ve bir yıl sürgüne göndermeyi emrediyor du.
İbn Şihâb şöyle dedi: Ve bana Urve ibnu'z-Zubeyr haber verdi ki, Umer ibnu'l-Hattâb da gurbete sürgün cezası uygulamış, sonra bu, kaanûıı olmakta devam etmiştir.

27-.......Bize el-Leys, Ukayl'den; o da İbn Şihâb'dan; o da Sa-
îd ibnu'l-Müseyyeb'den; o da Ebû Hureyre(R)'den tahdîs etti ki, Peygamber (S) evlenmemiş olarak zina eden kimseler hakkında hadd ikaamesiy le beraber (yânî deyneklem e cezâsıyle beraber) bir yıl sürgüne göndermekle hüküm vermiştir.

24- BÂB: ERKEK KENDİ KARISINA YÂHUD BAŞKASININ KARISINA HÂKİMİN VE İNSANLARIN HUZURUNDA ZİNA SUÇU ATTIĞI ZAMAN, HÂKİM ÜZERİNE ZİNA ATILAN KADINA TAHKÎKAATÇI GÖNDERİP1. DE KADINDAN KENDİSİNE ATILAN SUÇU SORMAK VAZİFESİ VÂCİB OLUR MU?

(Cevâb: Evet'tir.)

45 Bunun bir rivayeti yakında "Balâtta recm bâbı"nda; bir rivayeti de Nübüvvet Alâmetleri'nde geçmişti.
Bu hadîste birçok fâideler vardır:
a.  Zımmî zina ettiği zaman hadd vurulur, bu, cumhur kavlidir.
b.  Zimmet ehlinin birbirler i üzerine şâhidliklerinin kabulü.
c.  Zımmîler'in nikâhlarının sahîh olduğu.
d.  Yahûdîler'in Tevrat'ta olmayan şeyi Tevrat'a nisbet eder oldukları.
e. Allah nakzedip bozmadığı müddetçe, bizden evvelki milletler in şerîatle-ri, kaanûnlan bizim için de geçerli birer kaanûn olduğu. İmâm Ahmed ile Şafiî bununla hüccet getirmişlerdir (Aynî).

34-.......Ebû Hureyre ile Zeyd ibn Hâlid (R) şöyle haber vermişlerdir: İki adam Rasûlullah(S)'m huzurunda çekişip da'vâlaştılar. Biri:
— Aramızda Allah'ın Kitabı ile hükmet! dedi. Diğeri de ikisinin daha anlayışlısı olduğu hâlde:
— Evet yâ RasûlAllah! Aramızda Allah'ın Kitabı ile hükmet ve da'vâmı söylemem için bana izin ver! dedi.
Rasûlullah ona:
—  "Konuş!" buyurdu.
O da da'vâsım şöyle arzetti:
— Benîm oğlum bu adamın yanında ücretli idi. -Râvî İmâm Mâlik: "Asîf" "Ecîr" yânı "Ücretle çalışan" demektir, dedi.- Bunun karısı ile zina etmiş. İnsanlar bana oğlum üzerine recm cezası olduğunu haber verdiler. Ben de oğlumdan bu adama yüz koyun ile bir de kendime âid olan bir cariyeyi fidye verip, oğlumu kurtardım. Sonra ben bunu ilim ehline sordum. Onlar da bana oğlum üzerine yüz dey-nek ile bir yıl gurbete gönderme cezası olduğunu ve recm'in, yânı taşlama cezasının ise ancak onun kansına düştüğünü haber verdiler! dedi.
Rasûlullah (S):
—  "Dikkat edin! Nefsim elinde bulunan Allah 'a yemin ederim ki, ben sizin aranızda elbette Allah'ın Kitabı ile hüküm vereceğim: Senin koyunlarına ve cariyene gelince; bunlar sana geri verilir!"'buyurdu ve onun oğlunu, yüz deynek vurup bir yıl gurbete gönderdi.
Uneys el-Eslemî'ye de diğer adamın karısına gitmesini emretti de:
—  "Eğer zina suçunu i'tir af ederse onu recm et!" buyurdu. Kadın zina suçunu i'tirâf etti, o da kadını recm etti 46.

46 Tahkîkaatinden sonra, kadının i'tirâfını tesbîtte mübalağa olmak üzere Peygam-ber'e haber vermesini n ardından recm etmiştir.
Hadîsteki uygulama, başlıktaki sorunun olumlu cevâbım ihtiva etmektedi r. Hadîs yakında birkaç kerreler geçti. Nevevî: Adamın Peygamber'den konuşmak için izin istemesi, onun daha fakîh, yânî daha anlayışlı olduğunun delilidir, demiştir (Aynî).

25- EHLİNİ, YAKINLARI NI YÂHUD BAŞKALARINI SULTÂNIN KENDİSİNE O HUSUSTA İZNİ OLMAKSIZIN EDEBLENDİRME YAPAN KİMSE BABI

Ebû Saîd de Peygamber(S)*in:
"Biriniz namaz kıldığı sırada bir kimse onun önünden
geçip gitmek isterse, onu iteleyip def etsin. O kimse
dinlemeyi p ille geçmekte dayatırsa, onunla doğuşsun!"
buyurduğunu söylemiş.
Ve Ebû Saîd kendisini n de böyle yaptığını
bildirmiştir 47.

35-.......Âişe(R) şöyle demiştir: Ebû Bekr (benim yanıma) geldi. Rasûlullah (S) o sırada başım benim dizimin üzerine koymuş vaziyette idi. Ebû Bekr:
— Sen Rasûlullah'ı da, insanları da yollarından habsedip alıkoydun, hâlbuki onlar su başında değiller, dedi ve beni azarlardı, eli ile de böğrümü dürtmeye başladı.
Beni kıpırdamaktan, Rasûhıllah'ın dizim üzerinde bulunmasından başka hiçbir şey men' etmiyordu . (Sabah olunca Rasûlullah kalktı, hiç su yoktu.) Allah Taâlâ Teyemmüm (ei-Mâide: 6) âyetini indirdi48 .

47  Bu hadîsin bir rivayeti Namaz Kitabı, "Namaz kılan önünden geçeni def eder bâbı"nda geçti. Bu hadîs, kişinin ehlinden başkasını edeblendi rmesine delâlet etmektedi r.
48  Bunda da Ebû Bekr'in kızını, Peygamber'in huzurunda ondan izin istemeden edeblendi rmiştir. Hadîs uzunca bir metinle Teyemmüm bâbı'nda geçti.

36-.......Âişe (R) şöyle demiştir: (Gerdanlığım kaybolup da insanlar susuz bir yerde ikaamet ettikleri zaman) Ebû Bekr benim yanıma geldi de bana şiddetli bir vuruşla vurdu ve:
— Sen insanları bir gerdanlık sebebiyle habsedip yollarından alıkoydun! dedi.
Vurması benim canımı acıtmış olduğu hâlde, Rasûlullah'ın dizim üzerinde uyumakta olup O'nu uyandırmam korkusuyl a ölüm beni tutmuşçasına hareketsi z durdum... Bu hadîs de geçen hadîs tarzındadır.
Ebû Abdillah el-Buhârî: "Lekeze" ve "Vekeze" ikisi de bir olup "Parmakları yumarak vurmak" ma'nâsınadır, dedi.

26- KARISININ BERABERİNDE YABANCI BİR ADAM GÖRÜP ONU ÖLDÜREN KİMSE BABI

37-.......Bize Abdulmeli k ibn Umeyr, el-Mugîre'nin kâtibi olan
Verrâd'dan tahdîs etti. el-Mugîre ibn Şu'be (R) şöyle demiştir: Sa'd ibn Ubâde (R):
— Karımla beraber bir erkek görürsem, hiç aman vermeden onu kılıcımın keskin ağzıyle vurur öldürürdüm, demişti.
Onun bu sözü Peygamber(S)'e ulaşınca, yanında bulunanla ra:
—  "Sizler Sa'd'ın bu kıskançlığına şaşıyor musunuz? Emîn olunuz ki, ben ondan daha kıskancım. Allah da muhakkak benden daha çok kıskançtır" buyurdu 49.

49 Gayret, kişinin adına ve namusuna leke verecek haletten kendini himaye eyle-

27- TA'RÎZ HAKKINDA GELEN ŞEY BABI

38-.......Bana Mâlik, İbn Şihâb'dan; o da Saîd ibnu'l-Müsey-
yeb'den; o da Ebû Hureyre(R)'den şöyle tahdîs etti: RasûluIlah(S)'a
bir bedevi geldi de:
— Yâ RasûlAllah! Benim karım siyah bir oğlan doğurdu (karımdan şübheleniyorum), dedi.
Rasûlullah da ona:
—  "Senin develerin var mı?" diye sordu. Bedevî:
— Evet var! dedi. Rasûlullah:
—  "Develerin renkleri nasıldır?" diye sordu. O:
—  Kırmızıdır, diye cevâb verdi. Rasûlullah:
—  "Bunların içinde beyazı siyaha çalar boz renkli deve var mıdır?" dedi.
Bedevî:
—  Evet vardır, diye cevâb verdi. Rasûlullah:
—  "O boz renk nereden oldu?" diye sordu. Bedevî:
mek ma'nâsmadır ki, kıskançlık ta'bîr olunur. Ve Allah Taâlâ kullarına rahmet indirmek, hayır ve bol rızk ihsan eylemek ma'nâsmadır (Kaamûs Ter.)
Allah'ın kıskançlığını Ebû Hureyre'nin rivayetin de Rasûlullah (S): "Mü1-minin Allah Taâlâ'nın haram kıldığı şeyleri istememes idir" diye tefsîr etmiştir. Abdullah ibn Mes'ûd'un rivayetin de de Rasûlullah: "Allah kullan hakkında herkesten çok gayret sahibi olduğu içindir ki, kullarına kötü söz ve kötü isten ibaret olan çirkin huyları haram kıldı" buyurmuştur. Bunların birer rivayeti Nikâh'ta geçmişti.
— Soyunun bir damarına çekmiş olduğunu zannediyo run, dedi. Rasûlullah:
—  "Senin bu oğlun da eski bir soy köküne çekmiş olabilir" buyurdu 50.

28- BÂB: "TA'ZÎR", YÂNÎ MEN' ETME VE EDEBLENDİRME CEZALARIN IN SAYISI NE KADARDIR? 51

39-.......Ebû Burde Hâni' ibnu Niyâr el-Evsî (R): Peygamber

(S): "Allah'ın ta'yîn ettiği haddlerde n birinde ve hukukunda olmadıkça, hiçbir kimse on deynekten fazla deyneklen mez" buyurdu, demiştir 52.
50  Başlığa uygunluğu "Siyah çocuk" sözünden alınır. Bunun ma'nâsı: Ben beyazım, çocuk siyahtır. O benden değildir; annesi zina etmiştir., diye ta'rîz etmektir. Hadîsin fâidesi, renk değişikliği gibi zayıf emarelerl e çocuğun nefyedilm e-yeceği, kuvvetli deliller bulmanın zarurî olduğudur. Bunun da bir rivayeti Ta-lâk'ta geçti.

51  Ta'zîr, lügatte levm, tevbîh, reddvemen' etmek demektir. Şerîatte ise hadd îcâb etmeyen bir suçtan dolayı te'dîb eylemekti r. Bu te'dîb icâbına göre hapis, dayak, tokat, kulak çekme, azarlama veya hâkimin surat asarak bakması gibi muhtelif şekillerde olur. Bâzı fakîhlere göre, dayak atmanın en azı üç, en çoğu otuz dokuz deynektir . Çünkü  "Ta'zîr"'m "Hadd" derecesin e varmaması gerekir. "Hadd"in (yânî cezanın) en azı mikdân köleye vurulandır ki, zina iftirası ve içkide kırk sopadır.

Ta'zîr üç bakımdan Hadd'e benzemez:

a.  Ta'zîr, şahısların hâllerine göre değişir.

b.  Ta'zîr'de şefaatte bulunmak caizdir, haddlar için şefaat asla caiz değ! dir.

c.  Ta'zîr sebebiyle telef olan şahıs ödenir.

52  Allah'ın hukuk ve emirleri cümlesinden olup, kemmiyeti nassan bilinen şer'î cezalar: Dînden çıkma, zina, hırsızlık, içki, namuslu kadınlara zina isnadı, şakî-lik gibi suçlara âid olanlardır. Bunların dışında nassla cezası ta'yîn edilmemiş olan suçlar, ma'siyetler hakkında ta'zîrler yânî men' ve edeblendİrme cezaları

40-....... Bize Müslim ibnu Ebî Meryem tahdîs etti. Bana Abdurrahmân ibnu Câbir, Peygamber'den işiten kimseden tahdîs etti ki, Peygamber (S): "Allah'ın ta'yîn ettiği haddlerde n biri hususunda olmak müstesna, on vuruştan fazla ukubet yoktur" buyurmuştur.

41-......Bana Abdullah ibnu Vehb tahdîs etti. Bana Amr ibnu'l-
Hâris haber verdi ki, ona da Bukeyr ibn Abdillah el-Eşecc tahdîs edip şöyle demiştir: Ben Süleyman ibn Yesâr'm yanında otururken oraya Abdurrahmân ibn Câbir geldi ve o, Süleyman ibn Yesâr'a tahdîs etti. Sonra bizim yanımıza Süleyman ibn Yesâr yönelip geldi de şöyle dedi: Bana Abdurrahmân ibn Câbir tahdîs etti ki, ona da babası Câbir ibn Abdiilah (R), Ebû Burde eî-Ensârî(R)'den işittiğini tahdîs etmiştir. O şöyle demiştir: Ben Peygamber(S)'den işittim: "Allah'ın ta'yîn ettiği haddlerde n birinde olmak müstesna, hiçbir kimseye on kamçıdan fazla deynek vurmayın!" buyuruyor du 53.
meşru' kılınmıştır. Bu hadîslere göre bunların a'zamî haddi on deynektir . Bu
mikdârı geçmemek üzere ceza ta'yîni, devletin ve hâkimlerin re'y ve ictihâdlan-na bırakılmıştır.

53 "Allah'ın ta'yîn ettiği hadd"lerden maksad, âyetlerde Allah tarafından belli mikdârlarda ta'yîn edilen cezalardır ki, bunlar: Zina haddi, hırsızlık haddi, içki içme haddi, iftira etme haddi gibi cezalardır. Bu hadîse göre bu suçlar dışında kalan suçlar ve kabahatle re on kırbaçtan fazla vurulmaya caktır. Ahmed ibn Han-bel ve Şâfiîler'den bir cemâat bu hadîsle amel etmişlerdir. Hanefîler'den bâzılarına göre ta'zîrin en azı mikdârı üç sopadır. Bâzılarına göre bu iş, hâkimin re'yine kalmıştır.

42-.......Bize Ebû Selerne tahdîs etti ki, Ebû Hureyre (R) şöyle
demiştir: Rasûlullah (S), orucu (arada sahur yemeden) birbirine eklemekte n nehyetmişti. Müslümanlardan bâzı adamlar O'na:
— Yâ RasûlAllah! Sen bir günün orucunu öbür güne ekliyorsu n? dediler.
Bunun üzerine Rasûlullah:
—  "Sizin hanginiz bana benzer? Ben, Rabb 'im beni doyurur ve içirir bir hâlde gecelerim" buyurdu.
Fakat sahâbîler (sahûrsuz) ekleme orucu tutmaktan vazgeçmemekte ısrar edince, Rasûlullah onlara bir gün ekleme orucu tutturdu. Sonra bir gün daha (arka arkaya iki gün) ekleme orucu tutturdu. Sonra (üçüncü günü) hilâli gördüler. Bunun üzerine Rasûlullah onların orucu eklemekte n vazgeçmedikleri zaman, onlara ceza verici bir tavırla:
—  "Eğer Ay geri kalsaydı (sizler ondan âciz kalıncaya kadar bir ceza olarak) ben sizlere daha fazla ekleme orucu tuttururd um!" buyurdu.
Bu hadîsi ez-Zuhrî'den rivayet etmekte Şuayb, Yahya ibn Saîd, Yûnus üçlüsü de Ukayl'e mutâbaat etmişlerdir.
Abdurrahmân ibn Hâlid de İbn Şihâb'dan; o da Saîd ibnu'I-Müseyyeb'den; o da Ebû Hureyre'den; o da Peygamber'den söylemiştir 54.

54 Başlığa uygunluğu "Onlara ceza verici bir tavırla" sözünden alınır  Bunun bir rivayeti Oruç Kıtâbı'nda geçmişti.

43-.......Bize Ma'mer ibn Râşid, ez-Zuhrî'den; o da Sâlîm'den;
o da Abdullah ibn Umer(R)'den tahdîs etti ki, onlar Rasûlullah (S) zamanında ölçüsüz tartısız götürü pazarlıkla yiyecek maddesi satın aldıklarında, bu malları bulundukl arı yerlerind en kabzedip de kendi evlerine taşıyıncaya kadar onları satmaktan men' olunurlar ve böyle yapmayanl ar dövülürler imiş 55.

44-....... Âişe (R): Rasûlullah (S) kendisine getirilen hiçbirşey
hususunda, Allah'ın haramlarından birine saygısızlık edilmedikçe, kendi nefsi için intikaam almamıştır. Haramlard an birine saygısızlık edildiğinde de Allah için intikaam alırdı, demiştir56.

29- ÂDETEN ÇİRKİN OLAN BİR İŞ ORTAYA KOYAN, BEYYİNE OLMAKSIZIN BAŞKASINA BİR ŞERR İSNÂD EDEN, ZANNLA TÖHMET ATAN KİMSE(NİN HÜKMÜ) BABI

55  Başlığa uygunluğu "Götürü pazarlıkla aldıkları malları kabzedip de evlerine taşımadan satış yapanların dövülmeleri" fıkrasından alınır. Bunun bir rivayeti Bu-yû'da geçti.
56  Başlığa uygunluğu, Rasûlullah'm, Allah'ın haramlarından birine saygısızlık edilip parçalandığı zaman, dövmek, habsetmek veya sevilmeye cek diğer birşeyle cezalandırır olması bakımındandır. Bunların hepsi ta'zîr ve te'dîbde dâhildir. Bunun bir rivayeti "Peygamber'in sıfatı bâbı"nda geçmişti.

45-.......Bize Sufyân ibn Uyeyne tahdîs etti. ez-Zuhrî Sehl ibn
Sa'd'den söyledi. Sehl ibn Sa'd (R) şöyle demiştir: Ben onbeş yaşında iken bir karı-kocanın la'netleşmeleri meclisind e hazır bulundum. Peygamber (S) la'netleşmelerinden sonra onların arasını ayırdı. Kadının kocası:
— Yâ RasûlAllah! Eğer ben bu kadını nikâhımda tutarsam ona iftira etmiş olurum, dedi (de Rasûlullah ona boşamayı emretmede n önce kesin olarak boşadı).
Sufyân: Ben ez-Zuhrî'den bundan sonrasını şöyle ezberledi m, dedi: "Eğer kadın şöyle şöyle sıfatta (yânî kara gözlü, kaim kalçalı) bir çocuk getirirse, adam kadın aleyhinde ki sözünde doğru söyleyicidir. Eğer kadın şöyle şöyle sıfatta, kızılca keler gibi kırmızı bir çocuk getirirse, adam iddiasında yalancıdır" dedi.
Sufyân şöyle dedi: Ben ez-Zuhrî'den işittim: Bu kadın, sevilmeye n sıfatta bir çocuk getirdi, diyordu 57.

46-.......Bize Ebu'z-Zinâd tahdîs etti ki, el-Kaasım ibn Muham-
med şöyle demiştir: İbn Abbâs, la'netleşme yapan iki- kişiyi zikretmişti. Abdullah ibnu Şeddâd da:
— İşte o kadın, Rasûlullah(S)'m "Eğer ben bir kadını beyyine-siz olarak recm edici olaydım, bunu recm ederdim" buyurduğu kadındır, dedi.
İbn Abbâs:
—  Hayır, bu, çirkinliği ve fucûru açıkta yapan kadındır, dedi.

57 Kadın, kendisiyl e zina ettiği iddia edilen adama benzer sıfatta bir çocuk getirmiş, bu sebeble çocuk anasına nisbetle anılmıştır. Zina suçu da, zina iftirası da isbât edilemediği için la'netleşme yapılmış, bu suretle karı-koca ayrılmış, başkaca bir hadd uygulanma mıştır. Bunun daha geniş bir rivayeti Talâk'ta geçmişti.

47-.......İbn Abbâs (R) şöyle demiştir: Peygamber(S)'in yanında la'netleşme zikrolunm uştu. Âsim ibn Adiyy de bu konuda bir söz söylemişti. Sonra Âsim ayrılıp evine gitti. Akabinde ona kendi kavminden olan (Uveymir adında) bir adam geldi ve kendi karısının yanında bir adam bulduğunu söyleyip şikâyet ediyordu. Bunun üzerine Âsim:
—  Ben bu belâya ancak kendi sözümden dolayı uğramışımdır, dedi ve o adamı Peygamber'in yanına götürdü.
Peygamber'e, o adamın karısını beraberin de bulduğu kimseyi haber verdi. Bu adam sarı benizli, az etli, düz saçlı idi. Onun, ailesinin yanında bulduğunu iddia ettiği adam ise esmer, kalın ve dolgun bacaklı, çok etli şişman bir kimse idi.
Peygamber:
—  "Allâhumme, beyyin^ Allah'ım, beyân buyur!" dedi. Sonunda kadın, kocasının yanında bulduğunu zikrettiği adama
benzer bir çocuk doğurdu. Peygamber bu karı-koca arasında la'netleşme yaptırdı...
Abdullah ibn Şeddâd, bulundukl arı bu mecliste Abdullah ibn Ab-bâs'a hitaben:
—  İşte o kadın, Peygamber(S)'in "Eğer ben beyyinesi z olarak recm edici bir kişi olsaydım, işte bu kadını recm ederdim"^buyurduğudur, dedi.
İbn Abbâs da:
— Hayır, o kadın, İslâm içinde kötülüğü açıkça yapan bir kadındı, dedi58.

30- İFFETLİ KADINLARA ZİNA İFTİRASI ATILMASI VE AZIZ VE CELÎL OLAN Allah'IN ŞU KAVLİ BABI:

"Namuslu ve hürr kadınlara iftira atan, sonra dört şâhid getirmeye n kimselere de seksen deynek vurun.
Onların ebedi şâhidliklerini kabul etmeyin. Onlar
/âşıkların tâ kendileri dirler. Ancak bundan sonra tevbe
eden ve hâllerini iyileştiren müstesnadır. Çünkü Allah
çok mağfiret edicidir, çok merhamet eyleyicid ir"
(en-Nûr: 4-5)î

"Namuslu, (kötülüklerden) habersiz mü'min kadınlara
iftira atanlar dünyâda da, âhirette de la 'nete uğratıldılar. Onlar için büyük bir azâb vardır"
{en-Nûr: 23) 59;

"Zevceleri ne zina iftirası atan, kendileri nin kendileri nden başka şâhidleri de bulunmaya n kimseler;
onlardan herbirini n yapacağı şâhidlik, kendisini n
hakîkaten sâdıklardan olduğunu Allah'a yemin ile dört
(defa tekrar edeceği) şâhidliktir. Beşinci de eğer onlar
yalancılardan ise, Allah'ın la'neti muhakkak üstüne-

58  Nevevî şöyle dedi: Bu kadının kötülük işlediği yayıldı, bu kadın kötülük işle-■ mekle meşhur oldu; fakat onun bu kötü fiillerin e beyyine sabit olmadı, kendisi
de i'tirâf etmedi. Bu hadîs beyyine veya i'tirâf ile sabit olmadıkça, sâdece kötülük işlediği şâyî olmakla hadd vurulmaya cağına delâlet etmiştir.... (Aynî)

59  Bu iki grup âyetin zikredilm esi şundandır: Birincisi, zina iftirasına âid haddin
(olmasını ifâde etmesi)dir" (en-Nür: 6-9)
60

48-.......Bize Süleyman ibn Bilâl, Sevr ibn Zeyd'den; o daEbû'l-
Gays'tan; o da Ebû Hureyre(R)'den tahdîs etti ki, Peygamber (S) bir kerresind e:
—  "Helak edici yedi şeyden sakınınız!" buyurdu. Sahâbîler:
—  Yâ RasûlAllah! Bu yedi şey nedir? diye sordular. Rasülullah:
—  "Allah'a ortak kılmak, sihir yapmak, Allah'ın haram kıldığı bir hayâtı öldürmek, haklı öldürücüler müstesnadır; faiz kazancı yemek, yetim malı yemek, düşmana hücum sırasında harbden kaçmak, zinadan korunmuş olup hatırlarından bile geçmeyen mü'min kadınlara zina isnâd etmektir" buyurdu 6I.

31- KÖLELERE ZİNA İFTİRASI ATMANIN HÜKMÜ BABI

hükmünü beyâna delâlet etmekte, ikincisi de bu iftiranın büyük günâhlardan olduğuna delâlet etmektedi r (Aynî).

60  Bu da zevceleri ne zinan isnâd edenlerin ve bu isnâdlarını isbât edemeyenl erin tâbi' tutulacak ları muameleyi tesbît eden âyettir. Hâsılı zina iftirası, zina gibi çok çirkin ve zevcİyet namusunda gayet mühim olduğundan, bir taraf bakımından iftira haddi, bir taraf bakımından da zina haddi makaarrim a kaaim olacak olan Hân da böyle mühim bir kurtuluştur ki, bunları Allah kaanûn yaptı... Bunların daha geniş açıklamaları Tefsîr ve diğer yerlerde geçmişti.

61  Bu hadîsin bâzı rivayetle ri Vasiyetle r ile Tıbb'da da geçmiş ve açıklamalar oralarda verilmişti. Müslim de bunu îmân'da, "Büyük günâhları ve en büyüğünü beyân bâbı"nda, 145 "89" rakamıyle getirmiştir. Hadîsle âyet arasındaki uygunluk meydandadır.

49-.......Ebû Hureyre (R) şöyle demiştir: Ben Ebû'l-Kaasım sal-
la'llâhu aleyhi ve sellem'den işittim, şöyle buyuruyor du: "Her kim mâliki olduğu kölesine zina isnâd eder, köle de onun söylediği bu is-nâddan berî bulunursa, o kimse kıyamet gününde dövülür, ancak kölenin onun söylediği gibi olması hâlinde dövülmez"6?.

32- BÂB: İMÂM BİR KİMSEYE EMREDER VE O KİMSE DE İMÂMDAN UZAKTA OLARAK HADD UYGULAR MI?

Umer ibnu'l-Hattâb bunu yapmıştır.
62 Kölelik kaldırılmıştır. İslâm Dîni'nin gayesi de bu idi. fslâm hukukunun ana düstûrlarından biri, insanların hürr doğması ve hürr yaşamasıdır. Onun için Peygamber, hayâtı müddetince köleleri yükseltmeye çalışmıştır. Kölelik dışında insanların himayeler i altında bulunanla r bu gün de vardır, her devirde de bu nevi' kimseler bulunacak tır. İşte bu himaye altında bulunan zayıf kimselere kendileri böyle suçtan uzak oldukları hâlde zina veya diğer bir suç isnâd edenler hadîste bildirile n uhrevî cezaya çarpılacaklardır.

50-.......Bize Sufyân ibn Uyeyne, ez-Zuhrî'den; o da Ubeydul-
lah ibn Abdillah ibn Utbe'den; o da Ebû Hureyre ile Zeyd ibn Hâlid el-Cuhenî(R)'den tahdîs etti. Bu iki sahâbî şöyle demişlerdir: Peygam-ber(S)'e bir adam geldi de:
—  Yâ RasûlAllah! Sana karşı Allah adına yemîn eder, muhakkak bizim aramızda Allah'ın Kitabı ile hüküm vermeni isterim, dedi.
Bunun üzerine hasmı da ayağa kalktı. Hasım ötekinden daha anlayışlı ve dirayetli hâldeydi. O da:
— (Evet) o doğru söyledi, aramızda Allah'ın Kitabı ile hükmet ve da'vâmı söylemem için bana izin ver yâ RasûlAllah! dedi.
Peygamber ona:
—  "Söyle!" buyurdu. O da şöyle anlattı:
—  Benim oğlum bu adamın ailesi içinde ücretli idi, onun karı-sıyle zina etmiş. Ben bu adama oğlum adına yüz koyun ve bir erkek hizmetçi fidye verip, oğlumu kurtardım. Ve ben bu mes'eleyi ilim ehlinden birtakım adamlara sordum. Onlar bana, oğluma yüz deynek ve bir yıl sürgün cezası gerektiğini, bu adamın karısına da taşlanma cezası gerektiğini haber verdiler! dedi.
Rasûlullah da:
—  "Nefsim elinde bulunan Allah'a yemîn ederim ki, ben sizin aranızda elbette Allah'ın Kitabı ile hüküm veririm: Yüz koyun ve hizmetçi sana geri verilir, oğlun üzerinde de yüz deynek ve bir yıl gurbete gönderme cezası vardır. Yâ Uneys! Sen de b,u adamın karısı üzerine git de ona sorup bu isnadı tahkik et! Eğer kadın zina suçunu (sabit olacak tarzda) i'tirâf ederse, onu recm et!" buyurdu.
Uneys kadına gitti, tahkîkaatta kadın zina ettiğim i'tirâf edince ona recm cezası uyguladı 63.

63 Bu hadîs, şimdiye kadar birçok kerrcler ayrı ayrı başlıklara delil olmak üzere geçti, Peygamber'in bu işi Uneys'e tahsîs etmesi, Uneys'in de, o kadının da Eşlem kabîlesine mensûb bulunmala nndandır.
Rahman ve Rahim olan Allah'ın ismiyle