10- RU'YÂDA PEYGAMBER(S)1 GÖREN KİMSE BABI

12-.......ez-Zuhrî'den: Bana Ebû Seleme tahdîs etti ki, Ebû Hureyre (R) şöyle demiştir: Ben Peygamber(S)'den
işittim, şöyle buyuru-yordu: "Her kim beni ru'yasında görürse, muhakkak o, uyanık bir hâlde beni görecektir. Çünkü şeytân bana benzer bir surete giremez!" ^
Ve Ebû Abdillah el-Buhârî şöyle dedi: İbn Şîrîn, Peygamber'i ru'-yâda görmek, ancak gören kişi O'nu hayâtında vasıflandığı suret üzere gördüğü zaman mu'teber olur, demiştir 27.

25  Başlığa uygunluğu ma'nâsından alınır. Bunun birer rivayeti Peygamber ler ve Tefsîr'de geçmişti.
Peygamber burada Yûsuf kıssasının bir safhasını işaret etmiştir. Yûsuf kadar hapiste uzun müddet kalmış olsaydım, saraydan gelen hükümdarın da'vet-çisine muhakeme ve tahkîkaat İstemeden hemen icabet ederdim demek suretiyle, Yûsuf Peygamber'in sabrım ve metanetin i takdir etmişti.

26  Peygamber'i m'yâsında gören mü'minin uyanık iken de görmesini, sarihler, Peygamber'in hayâtına tahsîs etmişlerdir. Çünkü Peygamber'in vefatından sonra görülen nı'yâ üzerine O'nu dünyâda görmek mümkin değildir. Ancak âhirette görmek suretiyle ru'yâmn doğruluğu gerçekleşebilir. Buna göre, her kim beni dünyâda m'yâsında görürse, muhakkak âhirette beni uyanık hâlde görür demek olur ki, cennetle müjdelenmedir.

27  îbn Sîrîn'in bu sözünü tsmâîl ibn Ishâk, Hammâd ibn Zeyd yolundan; o da Ey-yûb'dan olmak üzere rivayet etmiştir.
13-.......Bize Sabit el-Bunânî tahdîs etti ki, Enes ibn Mâlik (R)
şöyle demiştir: Peygamber (S): "Her kim ru'yâsında beni görürse, muhakkak o, beni görmüştür. Çünkü şeytân benim kılığımla hayâle giremez. Mü'minin ru'yâsı, nübüvvetin kırkaltı cüz'ünden bir cüz'dür" buyurdu.

14-.......Ubeydullah ibnu Ebî Ca'fer şöyle demiştir: Bana Ebû
Seleme haber verdi ki, Ebû Katâde (R) şöyle demiştir: Peygamber (S) şöyle buyurdu: "Sâliha olan rtı'yâ Allah tarafındandır (yânîO'ndan gelen enfüsî bir telkîn ve öğretmedir). Hulm de şeytândandır. Her kim ru'yâsında hoşuna gitmeyece k birşey görürse (uyanınca) sol tarafına üç defa (şeytânı kovmak ve horlamak için) 'Tuh' desin ve şeytânın şerrinden A ilah 'a sığınsın (yânı Eûzu billahi mine 'ş-şeytâni 'r-ra-cîm desin). Bu suretle o düş, sahibine zarar vermez. Ve muhakkak ki, şeytân benim kılığıma giremez (yânî benim suretimle görünmeye teşebbüs edemez)"28.

15-.......ez-Zuhrî şöyle dedi: Ebû Seleme şöyle dedi: Ebû Katâde (R): Peygamber (S): "Her kim ru'yâsında beni görürse, muhak-

28 Bunun birer rivayeti Tıbb'da ve Ta'bîr'de geçmişti.kak o, hakkı (yânî gerçek olarak beni) görmüştür" buyurdu, demiştir29.
ez-Zubeydî'ye ez-Zuhrî'den rivayetin de, Yûnus ile ez-Zuhrî'nin erkek kardeşinin oğlu mutâbaat etmişlerdir.

16-....... Bize el-Leys tahdîs etti. Bana İbnu'1-Hâd, Abdullah
ibn Habbâb'dan tahdîs etti ki, Ebû Saîd el-Hudrî (R) Peygam-ber(S)'den: "Her kim ru'yâsında beni görürse, muhakkak o, hakkı görmüştür. Çünkü şeytân benim şekil ve hilkatime giremez" buyururke n işitmiştir 30.

11- GECELEYİN GÖRÜLEN RU'YÂ (GÜNDÜZLEYİN GÖRÜLEN RU'YÂYA MUSÂVÎ OLUR MU YÂHUD BUNLAR FARKLI OLURLAR
MI?) BABI
Bu "Gece ru'yâsı" hadîsini, Semure ibn Cundeb (R) (Ta'bîr Kitâbı'nın sonunda) rivayet etmiştir. -


29  "Muhakkak o hakkı görmüştür", yânî "Beni hakk ve gerçek görüşle görmüştür, görüşü bâtıl değildir".

30  "Benim oluşumla oluşamaz" sözünün ma'nâsi şudur: Yüce Allah O'nun istediği her surete girmeye ona kuvvet verse de, şübhesiz Allah ona, Peygamber'in suretinde sûretlenmesine imkân ve kuvvet vermez (el-Kastallânî).

17-.......Ebû Hureyre (R) şöyle demiştir: Peygamber (S): "Bana kelâm anahtarla rı -veya kilidleri, hazîneleri- verildi. Ben korku salmak suretiyle yardım olundum. Bir de ben dün gece uyuduğum sırada, bana Yer'deki hazînelerin anahtarla rı getirildi de benim iki avucu-mun içine konuldu" buyurdu.
(Sonra) Ebû Hureyre: Rasûlullah (bu hazînelerden hiçbirisine nail olmadan) gitti. Şimdi bu hazîneleri yerlerind en sizler çıkarırsınız! demiştir 31.

18- Bize Abdullah ibn Mesleme, Mâlik'ten; o da Nâfi'den: o da Abdullah ibn Umer(R)'den tahdîs etti ki, Rasûlullah (S) şöyle buyurmuştur: "Ben bu gece ru'yâmda kendimi Ka'be'nin yanında buldum. Ve ben orada esmer bir adam gördüm ki, o görmekte olduğun esmer erkekleri n en güzeli idi, onun kulak memelerin e geçmiş bir saçı vardı ki, o da görmekte olduğun saçların en güzeli nev'inden olup, bunları taramış idi. Ve bu saçlar su damlatıyordu. Bu zât iki adam üzerine -yâhud: İki adamın omuzları üzerine- dayanarak Ka'be'yi tavaf ediyordu. Ben:
— Bu kimdir? diye sordum.
— Bu, Meryem 'in oğlu Mesih 'tir, denildi.

31 Başlığa uygunluğu "Dün gece uyuduğum sırada" sözündedir.
"Mefâtihu l-kelim", "Kelâm miftâhlan" veya "Kelâm meftâhlan" olup söz anahtarla rı veya söz kilidleri-hazîneleri ma'nâsınadır. Bunlar Kur'ân-ı Kerîm ile hadîslerdir.
Peygamber'İn korku salmak suretiyle yardım olunmasına şu âyet delâlet etmektedi r: "Hakkında Allah'ın hiçbir hüccet indirmediği şeyleri O'na eş tanıdıklarından dolayı küfredenlerin kalblerin e korku salacağız..." (Âlu İmrân: 151).
Yeryüzü hazînelerinin verilmesi ni Ibnu't-Tîn, Peygamber'den sonra Allah'ın Muhammed Ümmeti'ne birçok fetihler müyesser kılması, Kisrâlar'in, Kayser-ler'in hazînelerinin ganimet alınmasını mübâh kılması suretinde tefsîr etmiştir.
Bu sırada ben, düz değil çok kıvırcık saçlı, sağ gözü sakat, sanki salkımındaki emsalinde n dışarı çıkmış iri bir üzüm tanesi gibi olan bir adamla karşılaştım. Ben:
— Bu kimdir? diye sordum. Bana:
— Deccâl Mesih'tir, denildi" n.

19- Bize Yahya ibn Abdillah tahdîs etti. Bize el-Leys, Yûnus'-tan; o da İbn Şihâb'dan; o da Ubeydulla h ibn Abdillah'tan şöyle tahdîs etti: İbn Abbâs (R) şöyle tahdîs ediyordu: Bir adam RasûIullah(S)'a geldi de:
— "Bana bu gece ru'yâmda bir ru'yâ gösterildi..." dedi ve hadîsin tamâmını şevketti33.
Ve (şu üç zât:) Süleyman ibnu Kesîr, ez-Zuhrî'nin kardeşinin oğlu ve Sufyân ibnu Hüseyin ez-Zuhrî'den; o da Ubeydulla h'tan; o da İbn Abbâs'tan; o da Peygamber(S)'den şeklinde rivayetin de ez-Zuhrî'ye mutâbaat etmişlerdir.
Ve ez-Zubeydî de ez-Zuhrî'den; o da Ubeydulla h'tan söyledi ki, İbn Abbâs yâhud Ebû Hureyre de Peygamber'den diye söylemiştir.
Ve Şuayb ibn Hamza ile İshâk ibn Yahya da ez-Zuhrî'den söylediler ki, Ebû Hureyre, Peygamber'den tahdîs ediyordu. Ma'mer ibn

32  Başlığa uygunluğu "Ben bu gece kendimi Ka'be'nin yanında buldum" sözündedir. Bunun bâzı rivayetle ri Peygamber ler'de ve daha başka yerlerde geçti.

33  Buhârî hadîsi kısaca işaret etti. Bunun tamâmı bu senedle inşâAllah 46- bâbda. 60 rakamı İle gelecekti r.
Râşid, zikredile n bu hadîsi isnâd etmiyordu, nihayet sonra onu is-nâd etti34.

12- GÜNDÜZLEYİN GÖRÜLEN RU'YÂ BABI
Ve Abdullah ibnu Avn da ibn Sîrîn'den:
Gündüzleyin görülen ru'yâ, geceleyin görülen ru'yânin
benzeridi r, demiştir35.

34  Buhârî aynı hadîsin değişik yollardan rivayetle rini göstermektedir.

35  Bunu, Alî ibn Ebî Tâlib el-Kayravânî, Kitâbu't-Ta'bîr'de, Mes'ade ibnu'1-Yesa'-dan; o da Abdullah ibn Avn'dan; o da Muhammed ibn Sîrîn'den olmak üzere rivayet etmiştir.

20-.......Bize Mâlik, İshâk ibn Abdillah ibn EbîTalha'dan haber verdi ki, o da Enes ibn Mâlik(R)'ten şöyle derken işitmiştir: Ra-sûlullah (S), Mılhân kızı Ümmü Harâm'ın ziyaretin e gidip yanına girerdi. Ümmü Haram, Ubâde ibnu's-Sâmit'in nikâhı altında idi. Bir gün Rasûlullah yine ziyaretin e geldi. O da Rasûlullah'a yemek yedirdi ve başını taradı. Sonra Rasûlullah bir müddet uyudu. Sonra gülümseyerek uyandı. Ümmü Haram dedi ki: Ben:
—  Yâ RasûlAllah! Seni ne güldürüyor? diye sordum. Rasûlullah:
—  eiRu 'yâmda bana ümmetimden bir kısım mücâhidlerin şu deniz ortasında, tahtlar üzerindeki hükümdarlar hâlinde -yâhud: Tahtlar üzerine kurulmuş hükümdarlar misâli- gemilere binerek Allah yolunda deniz harbine gittikler i gösterildi de ona gülüyorum!" buyurdu.
Şekk ile söyleyen, râvî İshâk'tır. Ümmü Haram dedi ki: Ben:
— Yâ RasûlAllah! Beni de o deniz gazilerin den kılması için Allah'a duâ ediver! diye rica ettim.
Rasûlullah da ona duâ buyurdu. Sonra Rasûlullah başını yastığa koydu. (Bir müddet daha uyudu.) Sonra yine gülümseyerek uyandı. Bunun üzerine yine ben:
—  Yâ RasûlAllah, Seni ne güldürüyor? diye sordum. Rasûlullah bu defada da önce dediği gibi:
—  "Bana yine ümmetimden bir kısım mücâhidlerin hükümdarların tahtlarına kuruldukl arı gibi (kara nakliyele ri üzerinde debdebeli büyük bir kuvvetle) Allah uğrunda gazaya gittikler i gösterildi" buyurdu.
Ümmü Haram dedi ki: Ben:
— Yâ RasûlAllah! Beni de onlardan kılması için Allah'a duâ ediver! dedim.
Rasûlullah:
—  "(Hayır!) Sen önceki (deniz) gâztlerindensin!" buyurdu. (Enes ibn Mâlik dedi ki:) Ümmü Haram, Muâviye ibn Ebî Suf-
yân(ın Şam Valiliği) zamanında, deniz gazasında gemiye binmişti, fakat denizden karaya çıktıkları zaman Ümmü Haram, bindirild iği katırdan düştü de Allah yolunda şehîd oldu 36.
i36 Başlığa uygunluğu "Rasûlullah uyudu, sonra gülümseyerek uyandı" sözünde-dir. Ümmü Haram, Rasûlulfah'ın süt teyzesi olduğu gibi Enes ibn Mâlik'în de annesinin kızkardeşî olduğu için; onun da teyzesidi r. Peygamber bu hısımlığı sebebiyle onu ziyaret ederdi.
Bu deniz seferi, Usmân'm halifeliği zamanında ve hicretin yirmiseki zinci yılında Şam Vâlîsi bulunan Muâviye'nin kumandasında Kıbrıs Adası'na yapılmıştı. Kıbrıs'ın fethiyle sonuçlanan bu sefer, müslümânların ilk deniz gazası olmuştu. Bu sefere sahâbîlerin yaşlıları da katılmışlardı. Peygamber'in vefatından

13- KADINLARI N RU'YÂSI BABI 37

21-.......Bana Hârice ibn Zeyd ibn Sabit şöyle haber verdi: En-
sâr'dan bir kadın olan Ümmü'1-Alâ (R), Rasûlullah ile bey'at etmiştir. Ümmü'1-Alâ, râvîsi Hârice'ye, kendileri nin Muhâcirler'i aralarında kur'a ile taksim ettikleri ni haber verip şöyle demiştir: Bizim ailemizin payına Usmân ibn Maz'ûn düşmüştü. Biz Usmân'ı evlerimiz de konukladık. Fakat Usmân (bir müddet sonra) ölüm sebebi olan bir hastalıkla hastalandı. Vefat edince gasledild i ve kendi elbisesi içinde kefenlend i. Sonra Rasûlullah (S) cenazenin yanına geldi. Ümmü'1-Aiâ dedi ki: Ben (cenazeyi tezkiye ederek): — Ey Ebâ's-Sâib! Allah'ın rahmeti senin üzerine olsun! Benim (senin hakkında bildiğim ve cemâate bildirmek istediğim) şehâdetim
sonra Humus'ta ikaamet eden Ubâde ibnu's-Sâmit ile kadını Ümmü Haram da bu sefere katılmışlardı. Ümmü Haram Kıbrıs'a çıktıkları zaman, hırçın bir katıra bindirilm işti. îhtiyâr Ümmü Haram katırdan düşerek boynu kırılıp, gaza yolunda şehîd düşmüştür. Böylece Rasûlullah'ın ru'yâsı ve Ümmü Haram hakkındaki duası gerçekleşmiştir. Bu hadîsin bir rivayeti Cihâd'da geçmişti.

37 Alî ibn Ebî Tâlib el-Kayravânî, kendine âid Kitâbu't-Ta'bîr'inde: Kadınlarla erkekleri n ibaresini n hükmü arasında hiçbir fark yoktur. Kadın, kendisine ehil olmayan birşey gördüğü zaman, bu onun kocasına âid olur, demiştir (Kastallâ-nî).
şudur ki: Allah Taâlâ muhakkak sana ikram etmiştir! dedim. Bunun üzerine Rasûlullah:
—  "Allah Taâlâ'nın bu ölüye ikram ve inayet buyurduğunu sana ne bildiriyo r?" buyurdu.
Ben de O'na:
— Yâ RasûlAllah! Babam Sana feda olsun! Allah (bu îmânlı kuluna ikram etmez de) kime ikram eder? dedim.
Bu defa da Rasûlullah:
—  "Usmân ibn Maz'ûn'a gelince; yemîn ederim ki, ona yakın gelmiştir (yânî o ölmüş bulunuyor). Ve yine Allah'a yemîn ederim ki, ben de bu ölü için hayır ve saadet umarım. Yine Allah'a yemîn ederim ki, ben Allah'ın Rasûlü iken bana (ve size yarın) Allah tarafından ne muamele edileceğini bilemem!" buyurdu 38.
Bunun üzerine Ümmü'1-Alâ dedi ki:
— VAllahi bundan sonra ben kimseyi tezkiye etmeye cesaret edemiyoru m! demiştir 39.

22-.......Bize Şuayb, ez-Zuhrî'den bu hadîsi haber verdi: Rasûlullah (S):
—  "Ben Usmân ibn Maz'ûn'a da ne yapılacağını bilmem" buyur-
du.
Ümmü'1-Alâ: Rasûlullah'ın bu sözü beni kederlend irdi de akabinde uyudum. Ru'yâmdaUsmân'a âid akmakta olan bir pınar gördüm. Uyanınca bu ru'yâyı Rasûlullah'a haber verdim. Rasûlullah:
— "Bu senin Usmân için gördüğün akan pınar, onun (sevâb getiren) amelidir" buyurdu 40.

38  Rasûlullah'ın bu son kelâmı "...Bana ve size ne yapılacağım bilmem..." (el-Ahkaaf: 9) âyetine uygun düşmüştür.

39  Bu hadîsin bir rivayeti Cenâzeler'de de geçmişti.

40  Bu da geçen hadîsin başka bir rivayetid ir. İşte bu hadîste Ümmü'I-Alâ'nm Usmân için gördüğü ru'yâsı başlığa delildir. Rasûlullah'ın "Bu akan pınar onun amelidir"buyurması, onun arkasından devamlı sevâb getiren bakî bir ameli vardır demektir. Hakîkaten ona duâ eden bir çocuğu olup, onun da Bedir'de şehîd olduğu bilinmekt edir...

14- BÂB:
"Hulm şeytandandır. Bir şahıs hulm gördüğü zaman sol
tarafına tükürsün ve Aziz ve Celîl olan Allah'a
sığınsın".

23-.......Bizeel-Leys, Ukayl'den; o daİbnŞihâb'dan; odaEfaû
Seleme'den şöyle tahdîs etti: Ebû Katâde el-Ensârî, Peygamber'in sa-hâbîlerinden ve suvârîlerindendi, O şöyle dedi: Ben Rasûlullah(S)'tan işittim, şöyle buyuruyor du: "Ru'yâ, Allah tarafındandır. Hulm de şeytândandır. Sizden herhangib iriniz hoşlanmayacağı bir hulm gördüğü zaman, uyanınca hemen sol tarafına tükrük atsın ve şeytândan Allah'a sığınsın, böylece şeytân ona zarar veremez!" AX.

15- SÜT (RU'YÂDA GÖRÜLDÜĞÜ ZAMAN NE İLE TA'BÎR EDİLİR?)
BABI

41 Bu başlıktaki hadîsin benzeri yakında geçmişti.

24-....... İbn Umer (R) şöyle demiştir: Ben Rasûlullah(S)'tan
işittim:
—  "Uykuda iken bana bir kadeh süt getirildi . Ondan o kadar içtim ki, kanıklık eserlerin in tâ tırnaklarımdan sızdığını hâlâ duyuyorum . İçtikten sonra artığımı (Umer ibnu'l-Hattâb'a) verdim" buyuruyor du.
Sahâbîler:
—  Yâ RasûlAllah! Bunu ne ile te'vîl ettin? diye sordular.
—  "İlim ile" cevâbını verdi 42.

16- BÂB: BÎR ŞAHIS RU'YÂSINDA SÜTÜN, PARMAKLAR INDAN YÂHUD TIRNAKLAR INDAN AKTIĞINI GÖRDÜĞÜ ZAMAN?

25-.......İbn Şihâb'dan (o şöyle demiştir): Bana Hamze ibnu Ab-
dillah ibn Umer tahdîs etti ki, kendisi babası Abdullah ibn Umer(R)'-den şöyle derken işitmiştir: Rasûlullah (S):
— "Ben uykuda iken bana bir kadeh süt getirildi . Ben o sütten o kadar içtim ki, kamp doymayı tâ parmaklarımdan çıkar hâlde duyuyordu m. İçtikten sonra artanını Umer ibnu'l-Hattâb'a verdim" buyurdu.
Etrafında bulunan sahâbîler:

42 Çünkü süt ile ilim, faydalarının çokluğunda ve vücûd ile ruhun iyiliğinin temeli olmakta ortaktır. Kaadi Ebû Bekr İbnu'l-Arabî: Sütü karınlardaki fışkı ile kan arasından süzüp çıkaran Allah (en-Nahl: 66), şekk İle cehl arasından bilgiyi yaratmaya kaadirdir, demiştir... (Kastallânî).
—  Yâ RasûlAllah, bunu ne ile te'vîl ettin? diye sordular. O da:
—  "ilim ile" diye cevâb verdi 43.
17- RU'YÂDA GÖMLEK GÖRÜLMESİ(VE TA'BÎRÎ)BABI

26-.......İbn Şihâb şöyle demiştir: Bana Ebû Usâme ibn Sehl tah-
dîs etti ki, kendisi Ebû Saîd el-Hudrî(R)'den şöyle derken işitmiştir: Rasûlullah (S):
—  "Ben uyuduğum esnada insanlar bana arz olunuyorl ardı. Üstlerinde gömlekler vardı. Bu gömleklerin kimi memelere ulaşıyor, kimi daha kısa idi. Bu sırada Umer ibnu 'l-Hattâb benim yanıma uğradı. Onun üstünde (eteklerin i yerde) sürüklediği bir gömlek vardı" buyurdu.
Sahâbîler:
—  Yâ RasûlAllah, bunu ne ile te'vîl (yânî ta'bîr) ettin? diye sordular.
Rasûlullah: '— "Dîn ile" cevâbını verdi 44.

43  Bu da bundan önce geçen hadîsin başka yoldan bir rivayetid ir. Bunun bir rivayeti İlim Kitâbı'nda da
geçmişti.

44  Çünkü gömlek, dünyâda avreti örter, dîn de âhirette ayıbı Örter ve sahibini her çirkinlikten perdeler.

18- RU'YÂDA GÖMLEĞİ YERDE SÜRÜKLEME BABI

27-....... Ebû Saîd el-Hudrî (R) şöyle demiştir: Ben Rasûlul-
lah(S)'tan işittim:
—  "Ben uyuduğum sırada insanlar bana arz olunuyorl ardı. Üstlerinde gömlekler vardı. Bu gömleklerin kimi memelere varıyor, kimi bundan daha kısa idi. Umer ibnu'l-Hattâb da bana arzolundu . Onun üstünde (eteklerin i yerde) sürüdüğü bir gömlek vardı" buyu-ruyordu.
Sahâbîler:
—  Yâ RasûlAllah, bunu ne ile te'vîl ettin? diye sordular. Rasûlullah:
—  "Dîn ile (te'vîl ettim)" diye cevâb verdi 45.

19- RU'YÂDA YEŞİLLİKLER VE YEŞİL BAHÇE GÖRMEK BABI

45 el-Hakîm et-Tirmizî'nin Nevâdiru'l-Usûlkitabında, Rasülullah'a bu soruyu soranın Ebû Bekr es-Sıddîk olduğu ve gömleğin dîn ile ta'bîr edileceği, gömlek uzunluğunun, sahibinin ardından eserlerin in bekaasma delâlet ettiği üzerinde ittifak ettikleri vardır. Bir de bu gömlek uzunluğu, ru'yâda övülen mesellerd endir. Uyanıkken gömleği yerde sürüklendiğinde ise kötülenir. Çünkü gömleği uzatmak aleyhine tehdîd gelmiştir (Kastallânî).

28-.......Muhammed ibn Şîrîn dedi ki: Kays ibnu Abbâd şöyle
dedi: Ben bir halkada bulundum ki, orada Sa'd ibn Mâlik ile İbnu Umer de vardı. Derken Abdullah ibn Selâm uğradı. Oradakile r:
—  Bu cennet ehlinden olan bir adamdır! dediler. Ben de ona:
—  Buradakil er senin hakkında şunu, şunu söylediler, dedim. Abdullah ibn Selâm:
— SubhânAllah! Onlara, hakkında kendileri için bir ilim mev-cûd olmayan bir sözü söylemeleri uygun olmaz. Ben sâdece şöyle bir ru'yâ görmüştüm: Sanki yemyeşil bir bahçenin içine konulmuş bir sırık vardı. Bu sırık orada dikilmişti. Bu sırığın başında da bir kulp vardı. Bu sırığın aşağısında da bir mınsaf vardı - "Mınsaf", "Vasîf" (yânî "Hizmetçi") demektir-. Bana: Bu sırığa çık! denildi. Ben çıktım ve hattâ tepedeki kulpu elime aldım. Nihayet bu ru'yâmı Rasû-lullah'a arzettim. Rasûlullah (S): "Abdullah, bu en sağlam kulpu tutmuş olarak vefat eder" buyurdu 46.

20- ERKEĞİN RU'YÂDA BİR KADINI AÇMASI BABI

46 Hadîs başlığın ikinci fıkrasına uygundur. Bunun bir rivayeti Abdullah ibn Se-lâm'm fazileti bâbi'nda da geçmişti. Müslim de bunun Fadâil'de birkaç tane rivayetin i getirmiştir.
Hadîsin sonunda Rasûlullah'ın "Sağlam kulp"ta'bîri, şu âyetin muhtevasına işarettir: "Hakikat îmân ile küfr apaçık meydana çıkmıştır. Artık her kim azgınları tanımayıp da Allah 'a îmân ederse, o muhakkak ki kopması olmayan en sağlam kulpa yapışmıştır... " (ei-Bakara: 256).

29-.......Âişe (R) şöyle demiştir: Rasûlullah (S) şöyle buyurdu:
"(Yâ Âişe!) Sen iki kerre ru'yâmda bana gösterildin. Bir adam ipekten bir parça üzerinde senin suretini taşıyordu. O adam:
—  Bu (suretin sahibi) senin müstakbel zevcendir, diyordu. Şimdi ben o sureti açıyorum ki (yânî yüzünden anlıyorum ki),
o suret, sen idin. Cibril'in o sözü üzerine ben:
— Eğer şu ru'yâm Allah tarafından gösterilmiş ise, Allah bunu infaz edip gerçekleştirir, dedim"47.

21- RU'YÂDA İPEK ELBİSE GÖRMEK BABI

30-.......Bize Hişâm, babası Urve'den haber verdi ki, Âişe (R)
şöyle demiştir: Rasûlullah (S) şöyle buyurdu: "Ben seninle evlenmede n önce sen bana ru'yâda iki kerre gösterildin: Ben meleği, ipekten bir kumaş parçası üzerinde senin suretini taşıyor gördüm. Ben ona:
— Bu kumaş parçasını aç! dedim.

47 Başlığa uygunluğu "Şimdi ben o sureti açıyorum ki" sözündedir. Bunun bir rivayetin i Buhârî, Nikâh'ta; Müslim de Fadâil'de getirmiştir.
Melek onu açtı, bir de baktım ki, o sen idin. Ben:
—  Eğer bu ru*yâ Allah tarafından ise Allah bunu infaz eder! dedim.
Sonra melek, seni bir ipek parçası üzerinde taşırken, ikinci defa bana gösterildin. Ben ona:
—  Bu parçayı aç! dedim.
O da açtı; bir de baktım ki, o suret sen idin. Bunun üzerine ben:
—  Eğer bu ru'yâ Allah tarafından gösterilmiş ise, Allah bunu infaz eder, dedim"48.

22- RU'YÂDA ELDE ANAHTARLA R GÖRÜLMESİ BABI

31-....... İbn Şihâb'dan (o, şöyle demiştir): Bana Saîd ibnu'l-
Müseyyeb haber verdi ki, Ebû Hureyre (R) şöyle demiştir: Ben Ra-sûluIIah(S)'tan işittim, şöyle buyuruyor du: "Ben cevâmi'u'l-kelim ile gönderildim. Ben (bir aylık mesafedek i düşman gönüllerine) korku salmak suretiyle yardım olundum. Bir de ben uyuduğum sırada, bana yer'in hazînelerinin anahtarla rı getirildi de benim elime konuldu".
Muhammed (ibnu'z-Zuhrî) şöyle demiştir: Ve bize şöyle baliğ oldu ki, "Cevâmi'u'l-kelim" şudur: Allah Taâlâ, Peygamber'den önceki kitâblarda bir iş hakkında, iki iş hakkında veya bunun benzeri hakkında yazılmakta olan birçok şeyleri onun içine toplar birleştirir 49.

48  Bu da aynı hadîsin biraz farkla başka bir yoldan rivayetid ir.

49  Başlığa uygunluğu "Ben uyuduğum sırada bana Yer'in hazînelerinin anahtarla rı getirildi de elime konuldu" sözündedir.

23- RU'YÂDA SAĞLAM KULPA VE HALKAYA YAPIŞMAKBABI

32-.......(Buradaki iki senedde) Abdullah ibn Selâm (R) şöyle
demiştir: Ben kendimi ru'yâmda sanki bir bahçe içinde gördüm. Bahçenin ortasında bir direk vardı. Bu direğin en yüksek yerinde de bir tutunacak kulp, bir çember vardı. Bana:
—  Haydi bu direğe çık! denildi. Ben:
—  Gücüm yetmez! dedim.
Bunun üzerine yanıma bir hizmetçi geldi ve arkamdan elbisemi kaldırdı. Ben direğe çıktım ve oradaki kulpa sımsıkı yapıştım. Neticede o kulpa sımsıkı yapışır hâlde iken uyandım. Akabinde bu ru'-yâmı Peygamber(S)'e arzedip anlattım. Peygamber:
—  "Gördüğün bu bahçe, İslâm bahçesidir (yani İslâm Dîni'dir). O direk de İslâm direği olan Tevhîd'dir. O kulp da çok sağlam olan îmân kulpudur. Sen ölünceye kadar İslâm Dîni'ne yapışarak yaşayacaksın" buyurdu 50.
Bunun birer rivayeti Cİhâd'da ve bu kitâbda geçmişti.
"Cevâmi'u'l-kelim", yânî câimalı sözler, az lafız ile çok ma'nâları toplayan edebî vecizeler demektir. Hadîsteki "Cevâmi'u 'l-kelim " ile murâd, Kur'ân-ı Kerîm'dir ki, onun her âyeti, her cümlesi böyle müstesna bir üslûbu ihtiva ederek Peygamber tarafından teblîğ edilmiştir. Çünkü lafız kısalığı ile beraber ma'nâ bolluğunda Kur'ân en yüksek dereceded ir. Cevâmi'u'l-kelim olan hadîsler de çoktur...
Hadîsin diğer fıkraları daha önce geçtiği yerde açıklanmıştı. 50 Başlığa uygunluğu "O kulpa sımsıkı yapıştım" sözünden alınır. Bu, yakında

24- RU'YÂDA BÜYÜK ÇADIRIN DİREĞİNİ YASTIĞININ ALTINDA -YÂHUD: YASTIĞININ YANINDA- GÖRMEK BABI 5!

25- RU'YÂDA KALIN İPEK KUMAŞ GÖRMEK VE YİNE RU'YÂDA CENNETE GİRMEYİ GÖRMEK BABI

33-.......ibn Umer (R) şöyle demiştir: Ben ru'yâda şöyle gördüm: Sanki elimde ipekten bir kumaş parçası vardı, bununla cennette hangi mekâna doğru işaret edersem, o beni muhakkak oraya doğru uçuruyordu. Ben bu ru'yâmı Hafsa'ya anlattım. Hafsa da bunu Pey-gamber(S)'e arzetti. Bunun üzerine Peygamber:
— "Şübhesiz senin bu kardeşin ne iyi bir adamdır -yâhud: Şüb-hesiz Abdullah ne iyi bir adamdır-!" buyurmuştur 52.
geçen hadîsin bir rivayetid ir. Buhârî bunu burada ayrı ayrı iki senedle getirmiştir: Biri Abdullah ibn Muhammed'den ki, el-Müsnidî ile ma'rûftur... İkincisi de Halîfe ibn Hayyât'tan; o da Muâz ibn Muâz yolundan.
Ru'yâ ta'bîr edicileri: Halka ve kulp, kendisine sıkıca tutunmuş kimsenin dinindeki kuvvetine ve kurtuluşuna delâlet ederler, demişlerdir.

51  Buhârî belki bu başlıkta Ya'kûb ibn Sufyân, Taberânî ve Hâkim'in Abdullah ibn Amr ibni'l-Âs'tan rivayet ettikleri şu hadîse İşaret etmiştir: Ben Rasûlullah'tan işittim, şöyle buyuruyor du: "Ben uykumda iken Kitöb'ın direğini başımın altında [aşıyorum gördüm. Gözüm onu ta'kîbetti. Bir de baktım ki, o beni Şam'a kasdettir di. Dikkat edin! Fitneler vâki olacağı zaman îmân Şam'dadır"...
Bu hadîs, İbn Hâcer'in de dediği gibi, Buhârî'nin şartına en yakındır... (Kas-tallânî).

52 Bu hadîsin birer rivayeti daha geniş olarak Namaz Kitabı, "Gece namazı bâbı"n-da geçmiştir. Müslim'deki rivayetle rden birinde Rasûlullah: "Evet, Abdullah ibn Umer ne iyi bir gençtir, keski gece namazı kılaydı..." şeklinde gelmiştir.

26- RU'YÂDA KAYD (YÂNI BAĞLAMA) GÖRMEK BABI

34-.......Bize Muhammed ibn Şîrîn tahdîs etti ki, kendisi Ebû Hurey-
re(R)'den şöyle derken işitmiştir: Rasûlullah (S) şöyle buyurdu:
— "Zaman yaklaşınca mü'minin ru 'yası yalan çıkmaz. Çünkü mü'minin ru'yâsı, nübüvvetin kırkaltt cüz'ünden bircüz'dür. Nübüvvetten cüz' olan şey ise yalan olmaz"53.
Ve Muhammed ibn Şîrîn şöyle dedi: Ben de bunu söylerim (yânı

53 Başlığa uygunluğu "Bağdan ve bağlanmadan hoşlanırdı" sözündedir.
Zaman, vakit demektir. Vaktin azma da, çoğuna da*lugatçiler zaman demişlerdir. Astronomi ye göre zaman, güneşin burçlar mıntıkasına bir kerte geçmesi müddetine denilmiştir ki, bu bir senedir, dört mevsime ayrılmıştır. Bahar, yaz, güz, kış,
"Zamanın yaklaşması" ta'bîrine gelince, sarihler bunda iki türlü anlayış olduğunu bildirirl er: Birisi gece ile gündüz zamanlarının birbirine yaklaşmaları demektir ki, gece ile gündüzün müsâvî olduğu zamanlardır. Bir de kıyamet kopmazdan Önceki günlerde de gece ile gündüzün dâima eşit olacağı bildirilm iştir...
İkinci görüş, zamanın yaklaşması ile maksad, kıyamet kopmasının yaklaşmasıdır. Bu ma'nâ birincisi gibi birtakım hesâblar ve astronomi k ıstılahlara muh-tâc olmadığı için şârih İbn Battal bunu tercîh etmiştir...
Bu hadîsle ilgili güzel bir açıklama Kaamûs Ter., I., 426-427. sahîfelerin-den okunmaya değer.
bu ümmet ve onların sâhhınm ve tacirinin ru yaları sâdiKa omr aa ru'yâları doğru olan olur).

Geçen senedle İbn Şîrîn dedi ki: (Ebû Hureyre tarafından) şöyle deniyordu: Ru'yâ üç sınıftır: Nefsin konuşması, şeytânın korkutması ve Allah tarafından olan müjde. Kim ru'yâsında hoşlanmayacağı birşey görürse, bunu hiç kimseye anlatmasın ve kalkıp namaz kılsın!
Yine İbn Şîrîn dedi ki: Ebû Hureyre ru'yâda ğull (lâle ve kelepçe) görmekten hoşlanmazdı da kayıddan (yânî bağdan ve bağlanmadan) hoşlanırdı. Ve "Kayd, dînde sebattır" denilirdi 54.

Ve Katâde, Yûnus ibn Ubeyd, Hişâm ibn Hassan ve Ebû Hilâl bu hadîsin aslını İbn Sîrîn'den; o da Ebû Hureyre'den; o da Peygam-ber(S)'den rivayet etmişlerdir. Bunların bâzısı da ("Ru'yâ üç sınıf-tır"dan "Kayd, dînde sebattır" sözüne kadar olan) bu ifâdeleri merfû' olarak hadîste kılmışlardır.
Buhârî dedi ki: Ve Avf el-A'râbî'nin hadîsi merfû'u mevkuftan ayırmakta daha açıktır (bilhassa İbn Sîrîn'in "Ben de bunu söylerim" kavlinin açıklamasıyle).
Ve Yûnus ibn Ubeyd: Ben onların bâzısının bunu hadîse katmalarını sanmam, onlar ancak bu "Kayd" hakkındaki hadîsi Peygam-ber'den söylemişlerdir, dedi.
Buhârî: "el-Ağlâl", ancak boyunlard a olur, dedi55.

27- RU'YÂDA AKAN PINAR GÖRÜLMESİ BABI

54  Buhârî bu kısımlarda ru'yâ ta'bîrinin imâmı olan Muhammed ibn Sîrîn'den bâzı nakiller ve bilgiler nakletmek tedir. Bunlar da diğer hadîsçiler tarafından se-nedlerle rivayet edilmekte dir.

55  Buhârî bu sözüyle "el-Ağlâl"in boyunlara takılan bir işkence âleti olduğunu ifâde etmiştir ki, bu birçok âyetlerde geçmektedir.

35-.......Bize Ma'mer ibn Râşid, ez-Zuhrî'den; o da Zeyd ibn
Sâbit'in oğlu Hârice'den; o da Ensâr kadınlarından biri olup Rasû-lullah (S) ile bey'at eden Ümmü'1-Alâ'dan tahdîs etti. Ümmü'1-AIâ (R) şöyle demiştir: Muhâcirler'in (Mekke'den Medîne'ye geldikler inde) ikaamet edecekler i yerleri tesbît etmek üzere Ensâr, kendi aralarında kur'a çektikleri zaman Usmân ibn Maz'ûn'un ikaameti bizim aileye düşmüştü. Usmân bizim evimizde bir müddet ikaamette n sonra hastalandı. Bizler onun hastalığında işlerini görüp hastabakıcılığı-nı yaptık, nihayet vefat etti. Sonra onu kendi elbisesi içinde kefenledi k. Akabinde Rasûlullah bizim yanımıza (cenazeye) geldi. Ben:
— Yâ Ebâ's-Sâib! Allah'ın rahmeti senin üzerine olsun! Benim senin hakkındaki şehâdetim şudur: Muhakkak Allah sana ikram etmiştir! dedim.
Bunun üzerine Rasûlullah bana:
—  "(Allah'ın bu ölüye ikram ettiğini) sana bildiren nedir?" diye sordu.
Ben de:
—  VAllahi bilmem! dedim. Rasûlullah:
—  "Amma Usmân 'a gelince; muhakkak ki ona yakın gelmiştir (yânî o ölmüştür). Ben de onun için Allah'tan hayır ve saadet umarım. VAllahi yine ben, Allah 'in Rasûlü iken,-bana ve size (Allah tarafından) ne muamele edileceğini bilemem" buyurdu.
Ümmü'1-Alâ: VAllahi ben bundan sonra kimseyi tezkiye etmeye cesaret edemedim, dedi.
Yine Ümmü'1-Alâ dedi ki: Ben ru'yâmda Usmân ibn Maz'ûn'un akan bir pınarı olduğunu gördüm. Akabinde Rasûlullah'a gelip bu ru'yâmı kendisine zikrettim . Rasûlullah:
—  "Bu senin gördüğün pınar, kendisind en sonra onun için akmaya devam eden amelidir" buyurdu 56.

56 Yânî ölümünden sonra sevabı cereyan eden amelidir. Usmân, zenginler den idi.

28- RU'YÂDA İNSANLAR SUYA KANINCAYA KADAR KUYUDAN SU ÇEKİP ÇIKARMA BABI
Bu, kuyudan su çekme hadîsini Ebû Hureyre (R) Peygamber(S)'den rivayet etti57.

36-.......Bize Nâfi' tahdîs etti ki, ona da İbn Umer (R) tahdîs
edip şöyle demiştir: Rasûlullah (S) şöyle buyurdu: "Ben bir kuyu üzerinde bulunup ondan (kova ile) su çıkarmakta olduğum sırada birden yanıma Ebû Bekr ile Umer geldi. Akabinde Ebû Bekr kovayı aldı da biryâhud iki dolu kova su çekti. Fakat onun su çekişinde bir za'f ve güçlük vardı. Allah Ebû Bekr'i mağfiret etsin. Sonra kovayı Ebû Bekr'in elinden Umer ibnu'l-Hattâb aldı. Ve o alınca bu kova Umer'in elinde büyük bir kovaya dönüştü. Ben, insanlar içinde Umer'in gördüğü işi işleyebilecek kuvvette kuvvetti ve kâmil bir kişi göremedim. En sonu insanlar o meydanı develerin sulak ve eylekyeri edindiler"58.
Onun vefatından sonra devam eden bir sadakası olması uzak olmaz. Onun kendisind en sonra es-Sâib adında da bir oğlu vardı. Bu hadîsin bir rivayeti "Kadınların ru'yâsı bâbı"nda da geçmişti.

57  Ebû Hureyre'nİn rivayet ettiği bu hadîs, bundan sonraki bâbda gelecekti r.

58  Ebû Bekr'İn bir yâhud iki kova su çekmesine mukaabil, Umer'in koca bir kova ile kuvvetle su çekip halkı sulamasında, hattâ bu kuyu başının develer için sulak ve eylek edinilmes inde, Ebû Bekr'in devlet başkanlığı zamanında dînden çıkma isyânlarıyle uğraşması ve başkanlığının az devam etmesi sebebleri yle İslâm fetihleri nin azlığına, Umer zamanında ise hiçbir mania ile karşılaşmayarak uzun zaman fetihleri n devam etmesine ve İslâm adalet ve hürriyetinden halkın kana kana faydalanm asına işaret vardır, denilmiştir.
Bunun bir rivayeti "Ebû Bekr'in fazileti bâbf'nda da geçmişti.

29- RU'YÂDA KUYUDAN ZAÎFLIKLA BERABER BİR YÂHUD İKİ DOLU KOVA SU ÇEKMEK BABI

37-.......Bize Mûsâ ibn Ukbe, Sâlim'den; o da babası İbnUmer-
(R)'den, Peygamber(S)'in Ebû Bekr ile Umer'in kuyudan su çekmeleri hakkındaki hadîsini tahdîs etti. Peygamber bu ru'yâsmda şöyle buyurmuştur: "Ben rüyamda insanları (bir kuyu başında) toplanmışlar gördüm. O sırada Ebû Bekr kalktı. (Halkı sulamak için kuyudan) bir yâhud iki kova su çekti. Fakat Ebû Bekr'in su çekmesinde bir za'f vardı. Allah Ebû Bekr'i mağfiret etsin! Bundan sonra Umer ibnu'l-Hattâb kalktı. (Kovayı Ebû Bekr'den aldı.) Kova -Umer'in elinde- büyük bir kovaya dönüştü. Artık ben insanlar içinde Umer'in gördüğü işi işleyebilecek kuvvette kuvvetli ve kâmil bir kişi göremedim. En sonu insanlar o meydanı develerin sulak ve eylek yeri edindiler"59.

38-.......Ebû Hureyre (R) şöyle haber vermiştir: Rasûlullah (S)
şöyle buyurdu: "Ben uyuduğum esnada kendimi duvarı örülmemiş


59 Bu hadîs, bundan öncekinin başka yoldan gelen bir rivayetid ir.
bir kuyu başında gördüm. Kuyunun üzerinde bir kova bulunuyor du. Ben hemen o kuyudan Allah 'in dilediği kadar su çıkardım. Sonra kovayı Ebû Kuhâfe'nin oğlu aldı, o da dolu olarak bir yâhud iki kova su çekti. Onun çekişinde bir zaîflık vardı. Allah onu mağfiret eylesin! Sonra o kova, olduğundan daha büyük bir kova hâline dönüştü. Bu sefer onu Hattâb oğlu Umer aldı. Artık ben insanlard an Umer ibnu'l-Hattâb'ın çekişi gibi kusursuz su çeken hiçbir abkâri (ulu ve kâmil kişi) görmedim. Nihayet insanlar kendileri ve hayvanları gereği gibi suya kandıktan sonra, su yöresinde olan otlaklarına istirahat a çekildiler"60.

30- RU'YÂDA İSTİRAHAT ETMEK BABI

39-.......Bize Abdurrazzâk, Ma'mer'den tahdîs etti ki, "Hemmâm
da Ebû Hureyre(R)'den şöyle derken işitmiştir: Rasûlullah (S) şöyle buyurdu: "Ben uyurken kendimi bir havuz başında, insanları sular hâlde gördüm. Derken benim yanıma Ebû Bekr geldi ve beni rahat-landırmak için elimden kovayı alıp iki kova su çekti. Onun çekişinde bir nevi' za'f vardı. Allah onu mağfiret eylesin! Müteakiben Hattâb oğlu geldi ve ondan kovayı aldı. Artık o, kuyudan su çıkarmağa devam etti. Nihayet insanlar (suya kanıp) arkalarına döndüler, havuz ise hâlâ su kaynayıp akar hâlde idi"61.

60 Âlimler dedi ki: Bu ru'yâ, Ebû Bekr ile Umer'in halifelik leri hususunda cereyan edecek şeylerin zuhuru, insanların bu iki zâtla faydalanm ası gibi şeylerin açık bir misâlidir. Bu iyilikler in hepsi, Peygamber'den alınmıştır. Çünkü bu işin (devleti ve İnsanları idare işinin) en büyük ve en mükemmel sahibi O idi....
Bu hadîsleri Müslim de Fadâil'de getirmiştir.

61  Başlığa uygunluğu "Beni rahatlandırmak için" sözünden alınır. Bunu Müslim de Fadâil'de getirmiştir.

31- RU'YÂDA KÖŞK GÖRMEK BABI

40-.......İbn Şihâb şöyle demiştir: Bana Saîd ibnu'I-Müseyyeb
huzurunda bulunduğumuz sırada, O bize şöyle buyurdu: "Ben bir kerre uyurken kendimi cennette gördüm. O sırada bir kadın gördüm ki, o bir köşkün yanında abdest almakta idi. (Yanımdaki meleklere);
—  Bu köşk kimindir? diye sordum. Onlar:
— Bu Umer ibnu'l-Hattâb içindir, dediler.
(Oraya girmek istedim, fakat) Umer'in kıskançlığım hatırladım da hemen yüzümü arkama çevirdim".
Ebû Hureyre: Umer ibnu'l-Hattâb (sevincind en) ağladı da, sonra:
— Babam anam Sana feda olsun yâ RasûlAllah; ben Sana karşı mı kıskançlık edeceğim! dedi62.

41-.......Câbir ibn Abdillah (R) şöyle demiştir: Rasûlullah (S)

62 Bunun birer rivayeti Cennetin sıfatı ile Umer'in fazileti bâbı'nda geçti.
şöyle buyurdu: "Ben ru'yâmda cennete girdim ve orada altından yapılmış bir köşk ile karşılaştım. Ben (yanımda bulunanla ra):
—  Bu kime âiddir? diye sordum. Onlar:
—  Kureyş'ten bir adamındır, dediler.
Ey Hattâb oğlu!Bana oraya girmekten mâni' olan, ancak bilmekte olduğum kıskançlığındır!" Umer:
—  Yâ RasûlAllah! Sana karşı da mı kıskanacağım? dedi 63.

45- RU'YÂSI HAKKINDA YALAN SÖYLEYEN KİMSE BABI

74 Bu Nübüvvet Alâmetleri'nde daha geniş olarak geçen hadîsten bir parçadır. Ra-sûlullah o uzun ru'yâsmda, kılıcında bir gedik açıldığını, yanında bir sığır boğazlandığını, elini zırhının içine koyup muhafaza ettiğini görmüştü. Bu ru'yâsındaki kılıç gediğini Ehli Beyti'nden birisinin şehîd olmasıyle, sığır boğazlanmasını sahâbîlerinden bir kısmının şehîd olmalarıyle, zırhı da Medîne ile ta'bîr etmişti {Zâdu't-Meâd, 2, 349).
el-Muhelleb şöyle dedi: Bu ru'yâ, mesel darbı nev'indendir. Peygamber sa-hâbîleriyle savlet edince, bunlar kılıçla ta'bîr edildi. Kılıç hareket ettirilme sinden de onlara harb emriyle ta'bîr edildi. Kılıçtaki kırıktan da sahâbîlerinden ölenlerle ta'bîr edildi. İkinci hareket ettirmede daha düzgün hâle dönmesi, mü'minlerin toplanmal arı ve onlara fetihler verilmesi ile ta'bîr edildi. Ru'yâ ta'bîrcileri şöyle dediler: Kılıç kuşanan, bir velayet saltanatına yâhud kendisine verilecek bir vediaya nail olur yâhud bekâr ise, nikâha yâhud zevcesi hâmil ise oğlana nail olur... (Kastallânî).

55-.......Bize Sufyân ibn Uyeyne, Eyyûb'dan; o da İkrime'den;
o da İbn Abbâs(R)'tan tahdîs etti ki, Peygamber (S) şöyle buyurmuş-tur: "Her kim görmediği bir ru 'yayı gördüm diye iddia ve ısrar ederse (kıyamet gününde) ona iki şair (=arpa) dönesinin birbirine düğümlenmesi teklif ve hiçbir zaman yapamayac ağı bu işle azâb olunur75.
Her kim de bir cemiyetin duyulmasını istemedik leri yâhud bundan kaçındıkları bir haberini işitmeye çalışırsa, onun iki kulağına kıyamet gününde kurşun dökülür. Her kim de (hayât sahibi) bir suret resmeders e, ona da:
— Haydi buna rûh üfle (can ver)/ diye teklif olunarak azâb olunur.
Hâlbuki o, hayât vermek kudretini hâiz değildir"76.
Sufyân: Eyyûb bize bu hadîsi vasletti (yânî senediyle rivayet etti), demiştir.
Kuteybe de şöyle dedi: Bize Ebû Avâne, Katâde'den; o da İkrime'den; o da Ebû Hureyre'den "Ru'yâsı hakkında yalan söyleyen kimse" kavlini tahdîs etti.
Şu'be de Ebû Hâşİm er-Rummânî'den söyledi. O: Ben İkrime'-den işittim, Ebû Hureyre (R): "Bir suret yapan, rüyasında yalandan birşey gördüğünü iddia eden ve istenilme yen bir sözü işitmeye çalışan kimse..." sözünü söyledi77.

75  îki dânenin birbirine eklenmesi, âdeten muhal olduğundan yalancı ru'yâcmın azabının devamından kinaye olarak bu muhal teklîf zikrolunm ustur. Ru'yâ bir uyku şuuru olduğundan ve şaîr ile şuur arasında iştikaak münâsebeti bulunduğundan, hububat arasından şaîr = arpa dânesi zikrolunm uştur.

76 Hadîste yalancı ru'yâcı hakkında ağır bir ceza bildirilm iştir. Bunun sebebi yukarıda geçtiği üzere ru'yânın nübüvvetten bir cüz' olması ve bu suretle bir ilâhî i'lâm bulunması i'tibâriyle yalan ru'yâ iddiası, Allah'a karşı yalan ve bühtan olmasıdır. Bir milletin dahilî sırlarını duymaya çalışmak bir casusluk olduğundan, bu da ağır bir cürüm olup kendi cinsinden ağır bir ceza ile cezalandırılacağı bildirilm iştir. Resim hakkında gelen cezalar, şirkten sakındırmak içindir, islâm'ın evvelinde cezalar ilâhî vahdet esâsını korumak nâmına daha şiddetli idi. Şirk rejimi yıkılıp îslâm inkılâbının temeli olan İlâhî vahdet umdesi kuruldukça, bu cezalar tedrîcî olarak hafiflemiştir (Tecrîd Ter., XII, 310).

77 Buhârî buradaki üç senedle de hadîsin geliş yollarını göstermiştir.

56-.......Bize Hâlid ibn AbdiIIah et-Tahhân, Hâlid el-Hazzâ'dan;
o da İkrime'den tahdîs etti ki, İbn Abbâs (R): "işitmeye çatışan, yalandan ru'yâ gördüğünü iddia eden ve suret yapan" diyerek, yukarıda geçen hadîs tarzında rivayet etmiştir.
Hişâm ibn Hassan el-Kardûsî, İkrime'den; o da İbn Abbâs'tan, onun kavli olmak üzere, Hâlid el-Hazzâ'ya nıutâbaat etmiştir.

57-.......Bize İbn Umer'in kölesi olan Abdurrahmân ibnu Ab-
dillah ibn Dînâr babası Abdullah ibn Dînâr el-Adevî'den; o da İbnu Umer(R)'den tahdîs etti ki, Rasûlullah (S): "Yalanlard an en büyük yalan, ru 'yasında görmediği şeyi iki gözüne göstermek iddiasıdır" buyurmuştur 78.

46- BÂB:
"İnsan uykusunda hoşlanmayacağı birşey gördüğünde o ru'yâyı kimseye haber vermesin ve onu
zikretmes in"

78 Hadîslerin başlığa delâletleri meydandadır. Her ikisi de geçen hadîslerin mavnasını kuvvetlen dirmekted ir. Görmediği hâlde ru'yâ görme iddiasının büyük günâh olduğu en belîğ şekilde ifâde buyurulmuştur.

58-.......Bize Şu'be tahdîs etti ki, Abdu Rabbih ibn Saîd şöyle
demiştir: Ben Ebû Seleme'den işittim, şöyle diyordu: And olsun ki, ben ru'yâ görürdüm de bu ru'yâ beni hasta yapardı. Nihayet Ebû Ka-tâde'den işittim, şöyle diyordu. Ben de ru'yâ görürdüm de, gördüğüm ru'yâ beni hastalandırır idi. Nihayet Peygamber(S)'den işittim, O şöyle buyuruyor du: "Güzel ru'yâ Allah tarafındandır. Sizden her-hangibiriniz sevmekte olduğu birşey gördüğü zaman bunu, kendisini seven kimselerd en başkasına anlatmasın. Hoşlanmayacağı birşey gördüğü zaman ise, bu ru'yânın şerrinden ve şeytânın şerrinden ("Eûzu billahi mine'ş-şeytânVr-racîm" diyerek) Allah'a sığınsın ve sol tarafına üç defa tüfleşin ve sakın bu kötü ru 'yasını
kimseye söylemesin. Çünkü bu suretle o çirkin ru'yâ kendisine zarar veremez".

59-.......Bana İbnu Ebî Hazım ile ed-Derâverdî, Yezîd ibn Ab-
dillah'tan; o da Abdullah ibnu Habbâb'dan; o da Ebû Saîd el-Hudrî-(R)'den tahdîs etti ki, o da Rasülu!Iah(S)'tan şöyle buyururke n işit-miştir: "Sizden biriniz sevdiği bir ru'yâyı görürse, bilsin ki, o Allah tarafından(b\r telkin)<#r. Ru 'yâ sahibi bu ru'yâsı üzerine Allah'a ham-detsin ve onu başkasına da söylesin. Buna aykırı, hoşlanmadığı bir ru 'yâ gördüğünde de muhakkak ki, bu ru 'yâ da şeytândandır. Bu hâlde ru 'yâ sahibi, ru 'yânın şerrinden Allah 'a sığınsın ve ru 'yasını kimseye söylemesin. Çünkü bu suretle o ru'yâ, sahibine zarar vermez"19.

79 Burada iki sahâbîden gelen bu hadîslerin başlığa delâletleri meydandadır. Bunlara yakın olan birer rivayetle ri "Ru'yâ Allah'tandır bâbı"nda da geçmişti. Bu hadîslerde geçmekte olan ihbar ve tahdîs lafızlarının birbirine yakın olduğunu "Giriş"te zikredip anlatmıştık...

47- TA'BÎR EDİCİ, TABİRDE İSABET ETMEDİĞİ ZAMAN RU'YÂTEFSİRİNİN İLK TA'BÎR EDİCİYE ÂİD OLACAĞI GÖRÜŞÜNEİ'TİKAAD ETMEYEN KİMSE BABI 8(l

60-.......İbn Abbâs (R) şöyle tahdîs ediyordu: Bir kişi Rasûlul-
lah(S)'a geldi de şöyle dedi:
— Ya RasûlAllah! Ben bu gece ru'yâmda yerle gök arasında bir bulut gördüm, ondan yere yağ ve bal yağıyordu. İnsanların da bu

80 el-Kirmânî şöyle dedi: Ru'yâ ta'bîr edicileri n sözleri içinde ilk ta'bîr edenin sözü mu'teberdir. O ta'bîrin yönünde isabet ettiğinde kabul olunur, isabet etmezse kabul olunmaz. Çünkü medar (yânî dönüş) ancak doğruya İsabet üzerine olur... Buna göre başlığın ma'nâsı burada verildiği gibidir. Bunun için Peygamber, Ebû Bekr'e "Bâzısında halâ ettin..." buyurmuştur...
Buhârî bu başlıkla Enes hadîsine işaret etmiş gibidir. Enes: Rasûlullah şöyle buyurdu, dedi de bir hadîs zikretti. Bu hadîste "Ru'yâ, ilk ta'bîr edicinind ir" fıkrası vardır. Bu hadîs zaîf olmakla beraber, bunun şahidi olan hadîsi Ebû Dâ-vûd, Tİrmizî, İbn Mâce hasen bir senedle rivayet etmişler, Hâkim de sahihtir demiştir... (Aynî).
yağdan ve baldan avuç avuç almakta olduklarım görüyordum. Kimi çok, kimi az topluyord u. Bu sırada yerden göğe bir ip uzandığını gördüm. Onun ardısıra Seni görüyordum ki Yâ RasûlAllah, Sen o ipe tutunup yukarıya (göğe doğru) yükseldin. Sonra o ipi başka bir kimse tuttu, o da yükseldi. Sonra başka bir kimse daha tutup bu (üçüncü kimse) de yükseldi. Sonra (dördüncü) biri tuttu. Fakat bu defa ip koptu. Sonra ip bağlanıp bitiştirildi. Bunun üzerine Ebû Bekr:
— Yâ RasûlAllah, babam anam Sana feda olsun! VAllahi beni bırakıp herhalde müsâade ediniz de, bu ru'yâyı ben ta'bîr edeyim! dedi.
Rasûlullah da:
—  "Haydi ta'bîr et!" diye izin verince, Ebû Bekr şöyle yordu:
— Bu zâtın gördüğü bulut, İslâm'dır. Ondan yağan yağ, bal Kur'-ândır. Onun tatlılığından çok veya az (kaabiliye t dereceler ine göre, müslümânlar) faydalana caklardır. Gökten yere erişen ip de, üzerinde bulunduğun hakk ve adalet ipidir. Sen onu tutuyorsu n. Allah da Sen'i yükseltiyor. Sen'den sonra o hakk ve adalet ipini başka birisi tutacak ve o iple yükselecek. Sonra başka birisi daha tutacak, o da yükselecek. Sonra bir kimse daha tutacak, fakat ip kopacak. Sonra orîun için bağlanıp, o da yükselecek.
Bu ta'bîrin sonunda Ebû Bekr:
— Yâ RasûlAllah, babam anam Sana kurban olsun! Bana haber versen, bu ta'bîrimde isabet mi ettim, yoksa hatâ mı ettim? diye sordu.
Rasûlullah:
—  "Bâzısında isabet, bâzısında hatâ ettin" buyurdu.
Ebû Bekr:
-
— Yâ RasûlAllah, hatâ ettiğim ciheti Allah rızâsı için bana haber versen! dedi.
Rasûlullah:
—  "Allah adına and vererek ısrar etme!" buyurdu 81.

81 Başlığa uygunluğu hadîsin sonundan alınır. Bunu Müslim de Ta'bîr'de getirdi. Ru'yâyı ta'bîr eden Ebû Bekr'in, Peygamber tarafından açıkça söylenmeyen isabetli ve hatalı yönlerinin araştırılması hadîs sarihleri için derin bir uğraşma ve ihtilâf konusu olmuştur. Bu araştırmalara göre bâzıları, Ebû Bekr'in hatâsı, Peygamber'in huzurunda ru'yâ ta'bîr etmesidir demiş. Fakat bu ru'yâ ta'bîrine âid bir hatâ değildir. Kaldı ki, Ebû Bekr, ru'yâyı Rasûlullah'tan izin alarak ta'bîr etmişti. Ru'yâ ta'bîrine âid hatâ iddia edenler, şu iki nokta üzerinde durmuşlardır: Birisi yağ ile balın yalnız Kur'ân ile ta'bîr edilmiş olmasıdır. Hâlbuki yağ ile bal, ayrı ayrı iki şey olduğundan, bunlar Kitâb ve Sünnet ile ta'bîr edilmeliy di. Öbürüsü de, elinde ip kopan Hz. Usmân idi. Meydana gelen fitne üzerine hakk ve adalet ipi kopmuş ve Hz. Usmân şehîd edilip, bundan sonra ip başkası için bağlanmıştı. Ebû Bekr ta'bîrinde ise, Usmân'm şehâdetinden Önce,

48- RU'YÂ TA'BÎRİNİ SABAH NAMAZININ ARDINDAN YAPMAK
BABI 82
onun için bağlandığını "Sonra onun için ulandı" sözü ile ifâde etmiştir. Hâlbuki ru'yâda Usmân ipe yapışmış, fakat ip onunla kopmuştur... Netîce, bunun tefsirind e doğru olan, ipin Usmân'm kavminden başka bir kimsenin velayeti üzerine bağlanmağa hamledilm esi idi, demişlerdir.
Ebû Bekr, ta'bîrindeki hatalı yerlerin bildirilm esini Allah adına and vererek rica ettiği hâlde, Peygamber'in bunu söylememesi, o fitne ve fesâd hâdiselerini açıklayıp da gönüllerde endîşe uyandırılması doğru olmadığı hikmetine dayanır. Ru'yâdan anlaşıldığına göre, Ebû Bekr ve Umer'in hilâfetleri zamanında fitne çıkmayacaktır. Hakîkaten de öyle olmuştur.
Bu hadîsin başka bir rivayetin de Ebû Bekr'in Peygamber'den sonra en güzel ve isabetli ru'yâ ta'bîr ettiğine dâir bir ziyâde vardır (Nevevî ve diğerleri). 82 el-Muhelleb'in söylediğinin özeti şudur: Ru'yâyı sabah namazının arkasında ta'bîr etmek, diğer vakitlerd en daha evlâdır. Çünkü ru'yâ sahibi, vaktin yakınlığından dolayı ru'yâsını iyi hıfzeder, ta'bîrcinin zihni de söyleyeceği şeyler hakkında huzurlu olur (Kastallânî).

61-....... Bize Ebû Recâ İmrân el-Utâridî tahdîs etti. Bize Se-
mure ibn Cımdeb (R) tahdîs edip şöyle dedi: Rasûlullah (S), sahâbî-lerine hitaben:
—  "Sizlerden herhangib iriniz ru'yâ gördü mü?" diye sormayı çok yapardı.
Semure dedi ki: Bunun üzerine Rasûlullah, Allah'ın anlatmasını istediği kimselere karşı anlatır, ta'bîrini yapardı. Bir gün sabah vakti bize kendi gördüğü ru'yâsını şöyle anlattı: "Bana bu gece iki kişi (yânı iki melek) geldiler. Onlar beni götürüyorlardı ve onlar bana:
—  Bizimle yürü! dediler.
Ben de onların beraberin de yürüdüm. Nihayet biz, yatmakta olan bir adamın yanına vardık. Bunun baş ucunda da elinde taş bulunan başka bir adam durmuş, o yatan adamın başını taşla vurup kırıyordu. Taşı başına her vurduğunda taş o tarafa yuvarlanıp gidiyordu . Atan adam da arkasından koşuyor ve onu tekrar alıp getiriyor du. O dönüp gelmeden, bunun başı iyi oluyor ve eski hâline dönüyordu. Sonra taşı getiren adam, yatan adamın üzerine dönüyor ve birinci defa yaptığı gibi tekrar onun başını ezme işini yapıyordu".
Rasûlullah dedi ki: "Ben bu iki meleğe:
—  Subhânaîlah! Bu iki adam nedir? diye sordum. İki melek bana:
—  Yürü, yürü! dediler".
Rasûlullah dedi ki: "Bizler yürüdük ve sonunda arka üstü yat-rmş bir adamın yanına geldik. Onun baş ucunda da elinde demirden çatal bir kanca bulunan Başka bir adam ayakta duruyordu . Ayakta duran adam, yatan adamın yüzünün bir tarafı üzerine eğiliyor ve ağzının yan tarafını tâ başının arkasına kadar kesip parçalıyordu. Yine onun boğazını da başının arkasına kadar kesip parçalıyor, gözünü de başının arkasına kadar yırtıp parçalıyordu".
Râvî dedi ki: Bazen Ebû Recâ "Yüşerşiru( = Keser)" yerine "Ya-şukku( = Ysirar)" ta'bîrini söylemiştir.
Rasûlullah dedi ki: "Sonra bu adam ağzın diğer tarafına geçiyor ve orasını da birinci yanını yaptığı gibi yarıp parçalıyordu. Bu kısmLparçalamayı bitirince ye kadar ağzın diğer yanı olduğu gibi iyileşiyordu. Sonra adam tekrar oraya dönüyor, orasını birinci defada yaptığı gibi kesip yarma yapıyordu".
Rasûlullah dedi ki: "Ben yine yanımdaki iki meleğe:
— Subhânattah! Bu iki adamın hâlleri nedir? diye sordum". Rasûlullah dedi ki: "İki melek bana:
—  Yürü, yürü! dediler.
Biz yine yürüdük ve tennûr gibi altı geniş, üstü dar bir fırın yanına geldik".
Râvî dedi ki: Zannederi m ki, O şöyle diyordu: "Bir de baktık ki, onun içinde karışık bağırmalar ve birçok sesler vardı".
Dedi ki: "Biz onun ağzına doğru baktık ki, içeride birçok çıplak erkekler ve çıplak kadınlar vardı. Onların aşağısından kendileri ne bir ateş alevi geliyordu . Onlara bu alev geldikçe, bağırıp çağırıyorlardı".
Rasûlullah dedi ki: "Ben yanımdaki iki meleğe:
— Bu çıplak erkekler ve kadınlar nedir? diye sordum". Dedi ki: "Melekler bana:
—  Yürü, yürü-! dediler".
Dedi ki: "Biz yine yürüdük ve bir nehir üzerine geldik".
Râvî dedi ki: Zannediyo rum ki, o şöyle diyordu: "Nehir kan gibi kırmızı idi. Baktık ki, bu nehrin içinde yüzmekte olan bir adam vardır. Nehrin kenarında da yanıbaşında birçok taşlar toplamış olan bir adam vardı. Nehirdeki bu adam yüzdüğünce yüzüp geliyor, sonra yanında taşlar toplayan adamın yanına geliyor, ve ona doğru ağzını açıyor. Kenardaki adam da ona bir taş atıp yutturuyo r, bunun üzerine nehirdeki adam yüzerek geriye doğru gidiyor. Sonra tekrar kenardaki ne doğru dönüp geliyor. Kenardaki nin yanına her dönüşünde kenardaki, onun ağzının içine bir taş atıyor ve ona taşı yutturuyo r".
Rasûlullah dedi ki: "Ben yanımdaki iki meleğe:
— Bu iki adamın hâli nedir? diye sordum. Onlar da bana:
—  Yürü, yürü! dediler".
Rasûlullah dedi ki: "Biz yine yürüdük ve sonunda görmekte olduğun en çirkin görünüşte olan çirkin manzaralı bir adamın yanına geldik. Bir de baktık ki, onun yanında yakmakta olduğu ve etrafında koşmakta bulunduğu bir ateş vardır".
Rasûlullah dedi ki: "Ben yine meleklere:
— Bu adamın hâli nedir? diye sordum". Rasûlullah dedi ki: "Onlar da bana:
—  Yürü, yürü! diye emrettile r.
Biz yine yürüdük, sonunda uzun ağaçlar ve bol bitkilerl e sarılmış bir bahçeye geldik. Bahçede baharın her bir çiçeğinden vardı. Bahçenin ortasında çok uzun boylu bir adam vardı ki, ben onun semâya doğru uzanan başını hemen hemen göremiyordum. Adamın etrafında da asla görmediğim kadar pek çok çocuklar vardı".
Rasûlullah dedi ki: "Ben yanımdaki iki meleğe:
— Bu uzun adam ve bu çocuklar nedir? diye sordum". Rasûlullah dedi ki: "İki melek bana:
—  Yürü, yürü! dediler".
Rasûlullah dedi ki: "Biz yine yürüdük ve sonunda büyük bir bahçeye vardık ki, ben asla ondan daha büyük ve ondan daha güzel bir bahçe görmüş değilim".
Rasûlullah dedi ki: "Yanımdaki iki melek bana:
— Bu ağaçların içinde yükseğe çık! dediler".
Rasûlullah dedi ki: "Biz meleklerl e o ağaçların içlerinde yükseklere doğru çıktık. Nihayet altın ve gümüşten tuğlalarla bina edilmiş olan bir beldeye ulaştık. Medine'nin kapısına geldik ve açılmasını istedik. Kapı bizim için açıldı. Kapıdan şehre girdik. Bizleri onun içinde birtakım adamlar karşıladılar ki, bunların vücûdlarımn yarısı görmekte olduğun en güzel insan şeklinde, diğer yarısı da görmekte olduğun en çirkin insan şeklinde idi".
Rasûlullah dedi ki: "Yanımdaki iki melek o insanlara:
— Gidiniz de şu nehir içine giriniz (ve onun hâlis suyu ile çirkin sıfatınızdan yıkanınız)/ dediler".
Rasûlullah dedi ki: "Orada enliliğine akmakta olan bir nehir vardı ki, sanki onun suyu süt kadar beyaz idi. O insanlar gittiler ve o nehrin içine girdiler. Sonra onlar kendileri nden o çirkin sıfatlar gitmiş olarak bizim yanımıza döndüler ve onlar en güzel surette dönmüşlerdi".
Rasûlullah dedi ki: "Melekler bana:
— Bu Medine, Adn Cenneti'dir, işte burası Sen 'in menzilind ir! dediler".
Rasûlullah dedi ki: "Gözlerim yükselip yukarıya doğru baktı ki, gökyüzündeki çok uzak bulut gibi bembeyaz bi