Şirkin aslı, Ta'tîl (yani iptal, inkar)'dır

Bu üç çeşittir

Birincisi: Yaradılanları yaratıcısından ve yapıcısından iptal etmek, tecrid etmek (ayırmak, ilişkisini kesmek, soyutlamak)

İkincisi: Yaradanı, isimlerini, sıfatlarını ve fillerini inkar ederek mükemmellikten tecrid etmek (ayırmak, ilişkisini kesmek, soyutlamak)

Üçüncüsü: Yaradanla muameleyi, tevhid hakikatinin kula gerekli kıldığı kurallardan tecrid etmek (ayırmak, ilişkisini kesmek, soyutlamak)

Vahdet-i vücudçulardan şöyle diyenlerin şirki bu tür bir şirktir:

Ortada yaradan ile yaradılan yoktur, iki şey yoktur Bilakis her türlü noksanlıktan münezzeh Hak yaradılanların bizzat kendisidir

Alemin ezelî ve ebedîliğini söyleyen inkarcıların şirki de bu tür bir şirktir
Şöyle derler:

"Âlem bir zamanlar tamamen yok değildi Aksine eskiden beri vardı ve bu devam etti "

Onlara göre sonradan olma olaylar, hadiseler, onların olmasını gerektiren bir takım sebeplere ve vasıtalara dayalıdırlar Bunlara "akıllar" ve "nefisler" adını verirler
Yüce Rabb'in isimlerini, sıfatlarını ve fiillerini inkar eden cehmiyelerin ve karamitaların şirki de bu tür bir şirktir
Bunlar O'nun hiçbir isim ve sıfatını kabul etmemişlerdir Böylece yaradılanı Allah'tan daha mükemmel kılmışlardır
Çünkü zâtın kemali, mükemmelliği isimleri ve sıfatlarıyladır


İbnu'l Kayyîm el-Cevziyye - "Kalbin İlacı" adlı eserden